Groningse ziekenhuizen scoren goed, maar kunnen niet achterover leunen

© Martini Ziekenhuis
Toegenomen kosten, ziekteverzuim en de personeelskrapte zetten de continuïteit van de zorg onder druk. Dat meldt BDO Accountants & Adviseurs in zijn jaarlijkse Benchmark Ziekenhuizen. Hoewel Groningse ziekenhuizen financieel goed presteren, is de sector bepaald niet gezond.
De financiële gezondheid van ziekenhuizen was het afgelopen jaar nog ruim voldoende, maar dit was volgens BDO vooral het resultaat van coronasteun. De steunmaatregelen worden echter afgebouwd, terwijl investeringen uitblijven en er een structureel gebrek aan zorgprofessionals is.
'Ziekenhuizen geven aan niet meer volledig in de stijgende zorgvraag te kunnen voorzien', zegt Vincent Eversdijk, voorzitter branchegroep Zorg van BDO Accountants & Adviseurs.

'Mooie cijfers maskeren zorgwekkende trends'

De cijfers over 2021 zijn beter dan die van het jaar ervoor. Op een totale omzet van € 20,6 miljard behaalden de algemene ziekenhuizen in Nederland in 2021 samen een resultaat van 359 miljoen. In 2020 was dit nog 285 miljoen. De rapportcijfers van middelgrote- en grote ziekenhuizen stegen als gevolg van een hoger exploitatieresultaat.
'Deze mooie cijfers maskeren echter zorgwekkende trends', legt Eversdijk uit. 'Nog altijd scoort bijna een vijfde van de ziekenhuizen een onvoldoende en daalde het gemiddelde rapportcijfer voor kleinere ziekenhuizen van 6,2 naar 6,0. Stijgende kosten drukken de operationele resultaten. De toegenomen kosten voor ingehuurd personeel, de stijging van de omvang van de verlofreservering en de personeelskrapte zetten de zorgcontinuïteit verder onder druk.'
In de jaarlijkse Benchmark Ziekenhuizen rapporteert BDO over de financiële situatie van de Nederlandse ziekenhuissector. Niet-academische ziekenhuizen worden gerangschikt en krijgen een 'rapportcijfer' op basis van hun financiële prestaties.

Onzekerheid neemt toe

BDO verwacht dat de onzekerheden door onder meer hoge inflatie, hoog ziekteverzuim en het genoemde personeelstekort dit jaar zullen toenemen. 'De druk op de zorg blijft fors, deels veroorzaakt door inhaalzorg. Verwacht wordt dat rendementen voor een belangrijk deel verdampen en meer ziekenhuizen in de rode cijfers belanden', aldus het accountantskantoor.

Goede scores voor Groningse ziekenhuizen

Het Martini Ziekenhuis in Groningen heeft met een 10 als rapportcijfer de eerste plek veroverd op de jaarlijkse Benchmark Ziekenhuizen. Maar wat betekent dit goede rapportcijfer nu concreet?
'In principe is het zo dat het Martini Ziekenhuis een goede financiële score laat zien', zegt Mike Tagage, partner bij BDO. 'Dit betekent dat het ziekenhuis, beter dan andere ziekenhuizen, in staat is om financiële klappen op te vangen. Tegelijkertijd heeft ook dit ziekenhuis te maken met inflatie en de personeelstekorten in de zorg, waardoor het rendement in de aankomende jaren dreigt te verminderen.'
We kunnen niet ongelimiteerd een beroep doen op mensen
Woordvoerder Martini Ziekenhuis
Het Martini Ziekenhuis is blij met het rapportcijfer, maar het is volgens hen 'geen reden om achterover te leunen'. Het ziekenhuis wil voorkomen dat patiënten de dupe worden van problemen in de zorgsector en werkt daarom hard aan haar financiële gezondheid. 'Onder de noemer ‘MartiniSlimFit’ werken we hier op twee manier aan: we houden onze huidige uitgaven tegen het licht om te zien waar we kunnen besparen. Daarnaast kijken we kritisch naar de organisatie van ons werk: waar kunnen we onze capaciteiten nog efficiënter inzetten en slimmer samenwerken?', vertelt de woordvoerder.
Het ziekenhuis streeft ernaar om in het najaar meer mensen te kunnen behandelen. 'Het is geen eenvoudige opgave, want we willen daarbij oog hebben voor de vitaliteit, belastbaarheid en werkplezier van onze medewerkers. Dat betekent dat je niet ongelimiteerd een beroep op mensen kan doen om aan de groeiende zorgvraag tegemoet te komen.'

OZG niet langer 'financieel zwak'

Andere Groningse ziekenhuizen staan er financieel minder goed voor dan het Martini Ziekenhuis, maar doen 'het zeker niet slecht'. Zo staat het Ommelander Ziekenhuis in Scheemda met rapportcijfer 8 op plek 19 in de lijst. Dat is goed nieuws voor het ziekenhuis, dat vorig jaar nog als financieel zwak werd aangemerkt. Treant Zorggroep, waar onder meer het Refaja ziekenhuis in Stadskanaal onder valt, krijgt een 6 en staat op plek 39 in de lijst.
Het Ommelander Ziekenhuis Groningen
Het Ommelander Ziekenhuis Groningen © OZG

Aanbevelingen voor verbeteringen in de zorg

De verschillende financiële situaties in ziekenhuizen beïnvloeden elkaar: als één ziekenhuis in zwaar weer zit, heeft dat bijvoorbeeld invloed op de patiëntenstroom in het andere ziekenhuis. 'We doen in ons rapport daarom aanbevelingen voor herziening van de gehele zorgsector', zegt Tagage (BDO). Opvallend is dat deze aanbevelingen zich niet lijken te richten op de verbetering van financiële middelen, maar op het veranderen van de zorg.
'In 2022 is de wereld snel aan het veranderen, waarbij niet alleen personeelsschaarste, inflatie en een tekort aan materialen impact hebben, maar ook de maatschappelijke druk om het collectieve geld anders te besteden (klimaat, defensie, onderwijs) groot is,' aldus BDO.
Iedere Nederlander moet nadenken over hoe hij met de zorg omgaat
BDO
Volgens BDO moet er een maatschappelijk debat over de toekomst van de zorg plaatsvinden. 'Driekwart van alle Nederlanders heeft niet door dat de financiële crisis in de zorg ook hen gaat raken', zegt Tagage.' Er ligt dus een taak bij iedere Nederlander om niet alleen inhoudelijk met dit onderwerp bezig te zijn, door bijvoorbeeld na te denken over de manier waarop je met zorg omgaat, maar ook na te denken over het vergroten van draagvlak voor hervormingen in het Integraal Zorgakkoord.'
Daarnaast moet volgens het accountantskantoor ingezet worden op samenwerkingen tussen de verschillende ziekenhuizen en zorgaanbieders, en moeten digitalisering en arbeid centraal staan in de herontwerp van zorgprocessen.
De acht universitaire ziekenhuizen, zoals het UMCG, zijn niet meegenomen in het onderzoek van BDO. Over deze ziekenhuizen wordt een nieuw rapport gepubliceerd, omdat 'zij naast zorg ook een onderwijstak aanbieden, en daarom wezenlijk verschillen van de algemene ziekenhuizen.'