Overlast asielzoekers Zoutkamp: 'Mensen in het dorp voelen zich onveilig'

De opvang in Zoutkamp
De opvang in Zoutkamp © RTV Noord
Asielzoekers uit de noodopvang in De Marnewaard zorgen in toenemende mate voor overlast in Zoutkamp. 'We worden dagelijks aangesproken door verontruste dorpsbewoners', zegt voorzitter Daan Oostindiën van Dorpsbelangen Zoutkamp.
De opvang in De Marnewaard werd in september in gebruik genomen en is bedoeld als 'wachtkamer' voor het aanmeldcentrum in Ter Apel. Er verblijven zeshonderd asielzoekers, die daar wachten totdat ze aan de beurt zijn voor hun asielaanvraagprocedure.
'De eerste twee weken ging het prima', zegt Oostindiën. 'Maar toen begonnen de problemen. Het gaat telkens om een handjevol personen, dat voor overlast zorgt. Dat is een kleine groep, maar op een dorp als Zoutkamp is dat veel.'
's Nachts lopen ze op straat, ze lopen achter huizen langs
Daan Oostindiën - Dorpsbelangen Zoutkamp
'Ze zitten in auto's en boten waar ze niks te zoeken hebben. 's Nachts lopen ze op straat, ze lopen achter huizen langs' somt Oostindiën op. 'Terwijl het toch de bedoeling is dat ze 's avonds en 's nachts binnen de opvang zijn. Mensen in het dorp voelen zich onveilig',

Opstootjes

Het heeft te maken met een gebrekkige registratie op de opvang in De Marnewaard, denkt de dorpsbelangenvoorzitter: 's Avonds om tien uur gaat het hek dicht. Maar ze houden niet bij wie er dan nog niet binnen is. Dat ontgaat ze.' Met 'ze' bedoelt hij het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA).
De overlast is het meest zichtbaar bij de enige supermarkt in het dorp. De eigenaar heeft inmiddels een deurbeleid ingesteld: maximaal vier asielzoekers mogen tegelijk binnen zijn. De rest moet buiten op zijn beurt wachten en dat leidt tot opstootjes.
We zijn bang dat de Zoutkampers het recht in eigen hand nemen
Daan Oostindiën - Dorpsbelangen Zoutkamp
Er moet snel een einde komen aan de overlast voordat het helemaal uit de hand loopt, zegt Oostindiën: 'We zijn bang dat de Zoutkampers anders het recht in eigen hand nemen. Dat willen we voorkomen, maar ik kan het me wel voorstellen. En ik ben niet van plan politieagent te gaan spelen over mijn medeburgers.'
Hij prijst het optreden van de politie: 'Als we bellen, komen ze snel en treden ze op. Dat is heel goed. Maar ja, het is wel reactief.' Dan is het kwaad al geschied, wil Oostindiën maar zeggen. Hij is minder te spreken over het COA en de gemeente. 'Het COA moet zijn verantwoordelijkheid nemen. Ik verwacht ook van de gemeente dat ze meer doen. Laten ze ons tenminste serieus nemen, als we aan de bel trekken.'

Winkeltje bij de noodopvang

Die boodschap is inmiddels luid en duidelijk doorgekomen, verzekert woordvoerder Annemarie Veenhuis van de gemeente Het Hogeland: 'We hebben een hele lijst met actiepunten, waarmee we aan de slag zijn gegaan.'
Eén van de afspraken is dat boa's, toezichthouders van de gemeente, vaker bij de supermarkt de boel in de gaten houden, vooral op momenten dat het druk is. Bovendien wordt er gewerkt aan een winkeltje op het terrein van de opvang.

Arabisch sprekende vrijwilligers

Vanaf volgende week kunnen de asielzoekers daar terecht voor hun dagelijkse boodschappen. Voorlopig is het winkeltje enkele uren per dag open. Mogelijk hebben ze dan minder behoefte naar het dorp te lopen, dat vijf kilometer verderop ligt. Oostindiën moet het nog zien: 'Als dat winkeltje maar een paar uur per dag open is, dan helpt het niks.'
Verder onderzoekt de gemeente of het mogelijk is Arabisch sprekende vrijwilligers in te zetten in winkels om de taalbarrière tussen de asielzoekers en het winkelpersoneel te overbruggen.
Mensen kunnen zich vrij bewegen
Annemarie Veenhuis - gemeente Het Hogeland
Asielzoekers verbieden van het terrein af te gaan is niet aan de orde, zegt gemeentewoordvoerder Veenhuis: 'Mensen kunnen zich vrij bewegen. Maar omdat er weinig te doen is, vervelen ze zich soms en dan gaan ze op pad. Hoewel de opvang bewust sober is ingericht omdat het om kort verblijf gaat, gaat het COA nu toch zorgen voor extra recreatiemogelijkheden, zoals een trapveldje en aantal tafeltennistafels.'

Omleidingsborden

De overlast beperkt zich niet tot het dorp. Ook in de omgeving speelt het probleem. Zoals in de jachthaven buiten het dorp. Daar stappen asielzoekers in aangemeerde boten om bijvoorbeeld foto's te maken, weet Veenhuis: 'Natuurlijk is de eigenaar daar niet blij mee, want daar liggen boten van zijn klanten. We hebben daarom omleidingsborden bij de haven geplaatst, zodat mensen via een andere route naar Zoutkamp gaan lopen.'
We zijn aan het onderzoeken of we op verschillende plekken Dixi-wc's kunnen plaatsen
Annemarie Veenhuis - gemeente Het Hogeland
Een ander probleem is dat asielzoekers, die lopend onderweg zijn tussen de noodopvang en het dorp, hun behoefte doen in de berm. Veenhuis daarover: 'We zijn aan het onderzoeken of we op verschillende plekken Dixi-wc's kunnen plaatsen. Al zitten daar haken en ogen aan.'

Beter informeren

'Ondernemers hebben ons gevraagd de mensen uit de opvang meer en beter te informeren en dat gaan we doen', vervolgt Veenhuis. 'Zo hopen we overlast te voorkomen die door onbekendheid met de Nederlandse cultuur ontstaat. We gaan met winkeliers overleggen welke extra informatie we moeten geven.'

Regels en afspraken

De gemeente wil ook dat het COA de regels en de afspraken duidelijker uitlegt aan de asielzoekers als ze aankomen in de Marnewaard. 'Het probleem is dat we nu tegen dingen aanlopen, die we niet konden voorzien. Ondanks de risicoanalyse die we hebben gemaakt', aldus Veenhuis. Oostindiën is het daar niet mee eens: 'Alle problemen waar we nu tegenaan lopen, hebben we vooraf op tafel gelegd.'
'Op zich zijn we niet tegen de asielzoekers', benadrukt de voorzitter van Dorpsbelangen. 'Van het grootste deel hebben we geen last. Het is een kleine groep die het verpest.' Hij wijst op de Afghaanse evacués die tot eind deze maand nog verblijven in de kazerne in de Marnewaard, tegenover de nieuwe noodopvang: 'Die mensen verblijven langere tijd hier. Ze doen hun best om te integreren. Als je ze tegenkomt in het dorp, zeggen ze 'Moi!' Mooi toch?'
Reactie COA
Het COA heeft begrip voor de klachten. Woordvoerder Jacqueline Engbers: 'We willen samen met alle berokken partijen ervoor zorgen dat het beter wordt.'