Deel Groningse overheidsgebouwen niet op tijd verduurzaamd

Het politiebureau aan de Rademarkt in de binnenstad Groningen
Het politiebureau aan de Rademarkt in de binnenstad Groningen © Google Street View
Op 1 januari 2023 moeten alle Nederlandse kantoren, dus ook overheidsgebouwen, minimaal energielabel C hebben. Kantooreigenaren hebben tien jaar de tijd gehad om hun panden te verduurzamen en die periode loopt over tweeënhalve maand af. Hoe staat het ervoor in onze provincie?
Dubbel glas, het isoleren van muren, daken en vloeren of zonnepanelen op het dak: het zijn allemaal voorbeelden van maatregelen om energielabel C of hoger te krijgen. Hoe hoger het label, hoe energiezuiniger het gebouw. Maar een deel van de overheidsgebouwen in onze provincie voldoet nog niet aan de eisen.

Ruim de helft

RTV Noord heeft samen met de NOS het energielabel van verschillende overheidsgebouwen op een rij gezet. Ruim de helft van de onderzochte gebouwen voldoet aan de verplichting om minimaal label C te hebben. Hoewel het onderzoek niet volledig is, sluit dit wel aan bij het landelijke beeld dat zo’n vijftig procent van alle kantoren de juiste energielabels heeft. Het ministerie van Binnenlandse Zaken liet dit dinsdag in een brief weten aan de Tweede Kamer.
Maatregelen of niet?
Hoe hoger het energielabel, hoe energiezuiniger een pand is. Label C is het eerste van de groene labels. Heeft een kantoor label D of lager, dan moeten er voor het einde van dit jaar maatregelen genomen worden om de energiezuinigheid van het gebouw te verbeteren.
Voorbeeld van een Gronings overheidsgebouw dat nog niet aan de eisen voldoet, is het voormalige gemeentehuis in Appingedam, nu in gebruik als gemeenteloket van de gemeente Eemsdelta. Dit gebouw heeft energielabel G. De gemeente is bezig met zonnepanelen en vloerisolatie, maar denkt niet dat het pand op tijd klaar is. ‘We zijn afhankelijk van de levertijden van de producten en van bemensing. De verwachting is dat de doelstellingen niet gerealiseerd worden voor 1 januari 2023.’
Gemeentehuis Appingedam
Gemeentehuis Appingedam © Suzanne Stoppels / RTV Noord
Ook het gemeentehuis van Pekela voldoet nog niet aan de energie-eisen. Daar is sprake van label D. De gemeente heeft nog niet gereageerd op vragen hoe dit kan en wat eraan gedaan wordt.

Politie heeft veel panden met lage labels

Ook politiebureaus blijken vaak niet te voldoen aan duurzaamheidseisen. De NOS meldde dinsdag dat een op de vijf gebouwen van de politie niet aan de energie-eisen voldoet. Zo heeft het gebouw van de politie aan de Rademarkt in Stad label F. De politie zegt dat het niet gelukt is alle panden te verduurzamen, omdat het er te veel zijn.
Bovendien speelt volgens een woordvoerder van de politie Noord-Nederland nog iets anders mee. 'De politie wil zorgvuldig omgaan met belastinggeld. 'Als er sprake is van gepland onderhoud van politiepanden, dan zullen we die momenten gebruiken om ook verduurzamingsmaatregelen te nemen.'
Anders zou er veel extra geld geïnvesteerd moeten worden, en daar is de politie volgens de woordvoerder terughoudend in. 'We zijn voorzichtig in onze uitgaven. Als we kunnen kiezen om geld aan stenen of aan onze mensen te besteden, dan gaat onze voorkeur uit naar mensen.'
Het politiebureau aan de Rademarkt zal dan ook op een later moment worden verduurzaamd. Dat neemt volgens de woordvoerder niet weg dat de politie pal achter de duurzaamheidsdoelstellingen staat. 'In onze panden streven ook wij naar zestig procent CO2-reductie in 2030.'

Uitzonderingen

Een ander pand dat nog niet duurzaam genoeg is, is het monumentale pand van stichting Het Groninger Landschap aan de Rijksstraatweg in Haren. Dit gebouw heeft ook label F, maar omdat het een monumentale status heeft, gelden er andere regels. Monumenten hebben een uitzonderingspositie.
Het pand van Stichting Groninger Landschap
Het pand van Stichting Groninger Landschap © Egbert Minnema/RTV Noord
Dat wil niet zeggen dat de stichting niet aan verduurzaming doet, maakt directeur Marco Glastra duidelijk. ‘Afgelopen jaren zijn isolatiemaatregelen genomen. Nog dit jaar wordt een energiescan uitgevoerd met de ambitie om minimaal richting energielabel C te gaan en bij voorkeur nog lager.'
'Dat we dit niet eerder hebben gedaan, heeft onder meer te maken met de voorgenomen verhuizing naar het terrein van het voormalige Biologische Centrum in Haren, waar we willen investeren in een energieneutraal kantoorpand. Nu die verhuizing enkele jaren is vertraagd, gaan we ook met ons huidige kantoor aan de slag.’

Worden kantoren gesloten?

Uiterlijk 1 januari komend jaar moeten kantoren dus label C of beter hebben. Eigenaren hebben daar dan tien jaar de tijd voor gehad, in het bouwbesluit van 2012 is deze deadline afgesproken. Slagen kantooreigenaren er niet in, dan kunnen gebouwen in het uiterste geval niet meer als kantoor worden gebruikt.
Toch hoeven organisaties niet meteen dichte deuren of hekken om het pand te verwachten, legt Hans van den Biggelaar uit. Hij houdt zich bij de afdeling Vergunningverlening, Toezicht en Handhaving van de gemeente Groningen bezig met de labelverplichting. ‘Het is niet perse ons doel om zulke zware sancties bij overtredingen op te leggen. We zetten ze als dreigement in om te zorgen dat pandeigenaren op een goede manier aan de regels voldoen.’
Als kantoren in 2023 nog niet het juiste energielabel hebben, kunnen eigenaren voornamelijk dwangsommen verwachten. ‘Die moeten zo hoog worden dat eigenaren gestimuleerd worden om de overtreding ongedaan te maken.’ In andere woorden: ze moeten de juiste energiebesparende maatregelen nemen, zodat het gebouw wel label C of hoger krijgt.
Dat betekent dus dat de gemeente niet snel over zal gaan tot sluiting van een kantoorpand. Bedrijven of organisaties die kantoorruimte huren en niet in een energiezuinig pand zitten, hoeven volgens Van den Biggelaar dan ook niet bang te zijn dat het pand ineens gesloten zal worden.
Handhaving door gemeenten, (schijn van) belangenverstrengeling?
Alle gemeenten moeten de labelverplichting handhaven of kunnen omgevingsdiensten hiermee aan het werk zetten. In de gemeente Groningen zijn er zo'n zeshonderd panden die nog niet het juiste energielabel hebben. Zeker negen van die panden zijn eigendom van de gemeente zélf. Dat roept de vraag op: keurt de gemeente haar eigen vlees?

Volgens Van den Biggelaar is er geen regel die zegt dat in zo’n geval iemand anders toezicht moet houden. Dat bevestigt het ministerie van Binnenlandse Zaken. 'Gemeenten zijn het bevoegd gezag, ook voor de eigen gebouwen. Een gemeente heeft een gemeenteraad om goed te controleren.' Van den Biggelaar benadrukt dat vastgoedbeheer en toezicht twee van elkaar gescheiden gemeentelijke afdelingen zijn. ‘We behandelen onszelf niet anders dan andere organisaties.’

Ook de gemeente Eemsdelta, eigenaar van het Stadskantoor in Appingedam, zegt dat er geen verschil gemaakt wordt tussen gemeentelijke en niet-gemeentelijke kantoorgebouwen. In het geval van Eemsdelta verzorgt de Omgevingsdienst Groningen de handhaving van de labelverplichting.