Gronings bedrijf AIMZ over energiebesparing gebouwen: ‘De mens zit verduurzaming in de weg’

Piet Jan Bloem en Margriet de Jong met de AIMZ in de hand
Piet Jan Bloem en Margriet de Jong met de AIMZ in de hand © Theo Sikkema/RTV Noord
Om kantoor- en openbare gebouwen in Nederland te verduurzamen is meer samenwerking nodig. Dat stellen Piet Jan Bloem en Margriet de Jong van AIMZ. De wil om te verduurzamen ontbreekt vaak nog is hun ervaring. Het bedrijf in Groningen is bezig om door middel van kunstmatige intelligentie kantoorgebouwen qua energieverbruik efficiënter te maken.
De AIMZ is een soort modem waar een digitaal gebouwbeheersysteem aan gekoppeld wordt. Via zelfdenkende computers (kunstmatige intelligentie) en zaken als weersverwachting bepaalt het systeem zelfstandig wanneer de kachel aan gaat of de airco begint te blazen. ‘Hiermee kunnen we in Nederland meer energie besparen dan we de afgelopen 25 jaar met zon en windenergie opgewekt hebben. Het enige geluid dat daarvoor nodig is: ja ik wil. En dat gebeurt nog te weinig’, zegt directeur Bloem (48).

Vijfhonderdduizend

Terwijl de slag die gemaakt moet worden immens is, vervolgt Bloem. ‘We hebben in Nederland ongeveer vijfhonderdduizend algemene gebouwen waar energiewinst te maken is. En om dat goed te doen is in onze ogen digitalisering nodig. Er zijn zoveel prikkels die de efficiency bepalen, dat kunnen we als mens helemaal niet aan. Een computer heeft ook nog eens tijd en kan het beste data verwerken.’
Daarom begonnen Bloem, met een voorliefde voor techniek, en zijn mensen vier jaar geleden aan het uitdenken van wat nu AIMZ is. Het komt voort uit het bedrijf IQ support waar landelijk datacenters begeleiding kregen om de energiehuishouding zo optimaal mogelijk in te richten.
Vanuit onze basis geloven we vooral in samenwerking. Concurrentie zijn we nooit mee bezig
Margriet de Jong - business-manager AIMZ
De naam van het kastje is onder andere ontstaan uit aims, het Engelse woord voor doelen. Met als doel kantoorpanden en openbare gebouwen volledig energieneutraal krijgen. En de a en de i zijn in het Engels de beginletters van de woorden kunstmatige intelligentie. Zelfstandige rekenkracht van computers, waarbij een computer in het nemen van besluiten samenwerkt met de mens.
Mensen van AIMZ in overleg met TNO
Mensen van AIMZ in overleg met TNO © Eigen foto
De Jong (48) heeft een verleden als ondernemer, en is sinds 2017 betrokken. Tegenwoordig als business-manager. ‘Vanuit onze basis geloven we vooral in samenwerking. Concurrentie zijn we nooit mee bezig. Kijkend naar wat er moet gebeuren in kantoren, ziekenhuizen en andere grote openbare gebouwen kunnen we dat alleen maar samen doen.’ ‘Denken in concurrentie is de verkeerde focus’, vult Bloem aan.

Landelijke impact

Daarom is het bedrijf een samenwerking aangegaan met Get-there in Leek, New Nexus in Haren plus Envitron en TNO in Groningen. Met als doel om landelijke impact te bewerkstelligen, vertelt Bloem. ‘We hebben het dus over vijfhonderdduizend gebouwen. De uitrol lukt ons met drie mensen niet alleen.’ Momenteel werken zo’n vijftien mensen aan de voorbereiding voor een brede uitrol.
Het gaat om slim nadenken, en het rekening houden met veel factoren. ‘Kijk we gaan om vijf uur naar huis. Dan doen we dan de kachel uit op kantoor, maar de AIMZ doet dit al veel eerder en houdt rekening met de weersvoorspelling en hoe snel het pand afkoelt. Dat levert tussen de tien en vijfentwintig procent besparing op’, stelt Bloem.
Een label zegt niet alles
Minister De Jonge van Volkshuisvesting maakte deze week bekend dat veel kantoorgebouwen nog niet aan de energiezuinige norm voldoen, waarbij A++ het beste label is. Volgens Bloem is het plakken van labels teveel een administratief gebeuren. ‘Gaan we nu verduurzamen of labels plakken? Ik heb de afgelopen 25 jaar wel zes of zeven systemen voorbij zien komen met veel ingewikkeldheid. En labels zegt niet alles. Voor ons is in gebouwen met de beste labels zelfs het meest te halen. Gebouwen met betere labels hebben vaak ingewikkeldere systemen die lastiger goed in te stellen zijn, dus we moeten ons niet blind staren op een goed label.’
Het bewijs van een A++ energielabel
Het bewijs van een A++ energielabel © Theo Sikkema/RTV Noord
Door het systeem te koppelen aan het energienet is het mogelijk om op het moment dat de zon schijnt extra energie binnen te halen en als het ware in de muren op te slaan. De Jong vult hierop aan. ‘Als sprake is van een goed gebouwbeheersysteem, en dat hebben de grotere gebouwen, is via de AIMZ de warmte zelfs per ruimte apart te regelen.’

Voorspelbaarder

De truc is schaalbaarheid. Dat is één van de redenen waarom TNO meedoet geeft, Bloem aan. ‘TNO is bezig met talking buildings. Oftewel vanuit data verzameling over energieverbruik in gebouwen, het toepassen en inregelen voorspelbaarder maken.'
Mensen hebben blijkbaar andere prikkels nodig dan de drang naar verduurzaming
Piet Jan Bloem - directeur AIMZ
Dat is ook nodig legt Bloem uit. ‘Ga maar eens uit van één installateur één dag per gebouw voor het installeren, dus reken maar uit. Dat kost heel veel mensen en tijd. Er is iets eenvoudigers nodig. Dat kan met kunstmatige intelligentie. Computerapplicaties en bestanden kun je immers veel sneller kopiëren.’
Zo functioneert de AIMZ
Zo functioneert de AIMZ © Theo Sikkema/RTV Noord
Niet alles gaat vanzelf. ‘De mens is de belemmerende factor. Een mens wil in control zijn en je moet in dit proces accepteren dat je controle aan een computer geeft. Daar kijkt men raar tegenaan’, is de ervaring van De Jong. ‘Onze telefoons zitten vol algoritmes en kunstmatige intelligentie. Dat vinden we goed, maar als we het klimaat in een gebouw overgeven aan een computer is er koudwatervrees.’

Torenhoge tarieven helpen

Nu de energieprijzen torenhoog zijn, verandert dat beeld wel. Bloem. ‘Om onze techniek te omarmen hebben mensen blijkbaar andere prikkels nodig dan de drang naar verduurzaming.’ Terwijl juist besparing logisch zou zijn, vult De Jong aan. ‘In Nederland zijn we druk met windmolens en zonneparken, maar de potentie van besparing is enorm. Daar ligt onze bijdrage.’
Dat het zin heeft wat doen. Dat is veel belangrijker dan geld
Margriet de Jong, over de bedrijfsfilosofie van AIMZ
De investering begint bij ongeveer vijftienduizend euro voor een gebouw van drieduizend vierkante meter. ‘Met de huidige tarieven kun je het in één of twee jaar terugverdienen’, rekent Bloem voor. Omzet is overigens van ondergeschikt belang bij AIMZ. De Jong hierover. ‘Voor ons is het echt belangrijk om het samen te doen. Dat het zin heeft wat we doen. Dat is veel belangrijker dan geld.’

Ambitie

De ambitie is dat alle gebouwen in Nederland duurzaam efficiënt worden, doordat informatie voor mensen gaat werken. Met een rol voor de AIMZ zegt De Jong vooruitkijkend. ‘Dan zit de mens verduurzaming niet langer in de weg en komen we écht verder.’