Commentaar: Asielkinderen onderbrengen in een tent bewijst dat niemand Ter Apel écht wil helpen

Martijn Klungel, verslaggever asielzaken en Ter Apel, voor de tent van de crisisopvang in Stadskanaal
Martijn Klungel, verslaggever asielzaken en Ter Apel, voor de tent van de crisisopvang in Stadskanaal © Gemeente Stadskanaal en RTV Noord
Noodkreten van de burgemeester, de voorzitter van de Veiligheidsregio en de staatssecretaris hielpen niet. En nu lukt het zelfs de rechter niet om een eind te maken aan de crisis in Ter Apel, de ‘asielhoofdstad’ van Nederland.
Deze week moest het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) kiezen tussen twee kwaden: alleenstaande minderjarige asielzoekers laten slapen op stoelen in een warme wachtruimte in Ter Apel óf op bedden in een tochtige partytent in Stadskanaal. Het werd de tent, maar wat er ook gekozen werd, het COA ging hoe dan ook de juridische bietenbrug op.

Rechter eist verbetering

Begin oktober bepaalde de rechter dat kwetsbare asielzoekers, waaronder alleenstaande minderjarigen, niet meer ondergebracht mogen worden in grote tenten. Ook mochten er van de rechter na vrijdag 21 oktober niet meer dan 55 asielkinderen in Ter Apel verblijven, omdat daarvoor geen plek is. Er verbleven er de afgelopen weken overigens meer dan 300.
De rechterlijke uitspraak, twee weken geleden, kan geen enkele gemeente ontgaan zijn. Staatssecretaris Eric van der Burg kroop direct achter zijn computer en tikte een brandbrief met een snelheid waar de gemiddelde typist jaloers op zal zijn. Nog diezelfde dag bereikte zijn noodkreet om plekken voor minderjarige asielzoekers alle Nederlandse gemeenten. Het was niet z'n eerste oproep, en de respons zal ‘m dan ook niet hebben verbaasd.
Het is alsof je in een studentenhuis voor de zoveelste keer aan medebewoners vraagt wie het toilet gaat schoonmaken: je moet maar hopen dat iemand zijn vinger opsteekt. Een week na de noodkreet was er één gemeente die iets wilde doen en zestig plekken beloofde.
Een druppel op de gloeiende plaat; per week komen er tussen de honderd en honderdvijftig alleenstaande minderjarige asielzoekers naar Nederland. Voor het einde van het jaar zijn er 1700 extra plekken nodig voor hen. Dat lijkt een onmogelijke opgave en dus blijven COA-medewerkers, asielzoekers en inwoners van Ter Apel met de problemen zitten.

Gemeenten niet écht bereid om te helpen

Dat het COA in Ter Apel maar moet kiezen welke uitspraak van de rechter ze schendt, bevestigt dat andere gemeenten niet écht bereid zijn om te helpen. Of misschien hebben ze geen idee van de hachelijke situatie rond het aanmeldcentrum. Ruim een jaar geleden voelde burgemeester Jaap Velema van Ter Apel zich al een ‘roepende in de woestijn’ omdat er geen nieuwe opvangplaatsen bij kwamen. Inmiddels moet hij wel bedolven zijn onder woestijnzand.
Ook voorzitter van de Groningse Veiligheidsregio Koen Schuiling zit met de handen in het haar. Bijna een jaar geleden haalde hij het zwaarste middel al uit de bestuurlijke trukendoos door de hulp van het Rijk in te roepen. De Veiligheidsregio kon de problemen in Ter Apel zelf niet meer aan. Het enige wat Schuiling nu nog rest is aandringen op een wet die gemeenten kan dwingen om asielzoekers op te vangen. Maar een meerderheid van de Tweede Kamer, waaronder zijn eigen partij VVD, ziet dat niet zitten.
Dat er niks wordt gedaan met de noodkreten uit het Noorden is dus niet nieuw. Maar dat de overheid een rechterlijke uitspraak negeert, duidt erop dat Ter Apel en daarmee Groningen het voorlopig nog zelf mag uitzoeken. Het is een bestuurlijke crisis waarvan de burgemeester van Ter Apel een jaar geleden al eiste dat-ie de volgende dag opgelost moest zijn.