Pleidooi voor afschaffen zomertijd: 'We horen in tijdzone van Engeland'

De klok gaat zaterdagnacht een uur terug
De klok gaat zaterdagnacht een uur terug © Flickr/fotobewerking RTV Noord
Er komt een einde aan de zomertijd, in elk geval voor het komende halve jaar. In de nacht van zaterdag op zondag gaat de wintertijd in en wordt de klok een uur teruggezet. Dat betekent een uur langer slapen en 's avonds is het weer eerder donker. Volgens chronobioloog Roelof Hut is het terugzetten van de klok goed voor ons. 'Die wintertijd zit heel dicht bij onze natuurlijke tijd.'
Het verzetten van de klok heeft gevolgen voor je biologische klok, weet Hut. Maar wat houdt de biologische klok eigenlijk in? Hut: 'In ons brein zit een biologische klok en die regelt ons slaap/waakritme. Die biologische klok wordt vooral gelijkgesteld door de zonnetijd. Onze klok kijkt naar buiten naar de natuur, de zonnetijd en daar stelt-ie zich mee gelijk.'
'Onze klok regelt allerlei andere dingen in ons lichaam. Wanneer je lichaamstemperatuur hoog of laag wordt, maar ook wanneer je gaat slapen en wanneer je weer wakker moet worden. We hebben eigenlijk een interne wekker die door de biologische klok gezet wordt. En dat hangt af van wanneer en hoelang de zon schijnt.'

Wintertijd zorgt voor minder slaaptekort

Slaap is heel erg belangrijk, weet Hut. 'We zien heel veel ziektebeelden als gevolg van slecht of kort slapen. Zeker op de lange duur zien we chronische ziektes ontstaan. Depressie neemt veel meer toe en veel andere psychiatrische ziektebeelden zijn gerelateerd aan slaaptekort. Obesitas neemt toe door slaaptekort, hart- en vaatziekten nemen toen en zelfs de kans op kanker neemt over heel veel jaren ook toe. Het is beter om bij de wintertijd te blijven, de hele bevolking heeft dan net iets minder slaaptekort', aldus de hoogleraar chronobiologie aan de Rijksuniversiteit.
Slaap is geen luiheid, slaap is essentieel
Roelof Hut - Chronobioloog
Hut pleit er daarom samen met een aantal onderzoekers voor om te stoppen met de zomertijd. 'Als je de klok verzet in de zomertijd dan moet je eigenlijk een uur eerder uit bed, de klok gaat namelijk een uur vooruit. Dat zorgt voor meer slaaptekort. Een wekker zetten is eigenlijk ook niet gezond. Een wekker is per definitie slaaptekort, het breekt je slaap af. Slaap is geen luiheid ofzo, slaap is essentieel voor je leven. Bijslapen in het weekend is eigenlijk een ongezonde situatie, want je gaat dan heen en weer.'

Tijdzones

Er is nog iets aan de hand. 'Als je kijkt naar de kaart van Europa, dan hoort Nederland samen met België, Frankrijk en Spanje, eigenlijk bij de tijdzone van Engeland. Maar in de Tweede Wereldoorlog zijn we bij de tijdszone van Duitsland gaan horen. En dan komt de zomertijd daar nog eens overheen. We zitten twee uur naast onze natuurlijke tijd, we moeten twee uur vroeger opstaan dan natuurlijk zou zijn.'
Stoppen met zomertijd is de goedkoopste ingreep om de ziektekosten naar beneden te krijgen
Roelof Hut - Chronobioloog
Er is eerder in Europees verband al gesproken over het stoppen met zomertijd, maar dat is nog niet gelukt. 'Het is een politieke beslissing. Ik heb ook wel tegen het ministerie gezegd dat het de goedkoopste ingreep is om de ziektekosten naar beneden te krijgen.'

Avondmens

Het maakt ook nog uit of je avond- of ochtendmens bent, zegt Hut. 'Door de wintertijd is het eerder licht. Het beste licht dat je kunt hebben is zonlicht. Mensen die eerder opstaan en naar buiten gaan zullen daar profijt van hebben. Avondmensen hebben moeite met opstaan en missen dus een deel van het licht en dat is weer nadelig voor je bioritme.'
Al met al vindt Hut het vooruitzetten van de klok erg ongelukkig. 'Het is een prachtig voorbeeld van het geloof in een maakbare samenleving. Maar we hebben een lichaam dat mee is gegaan in de evolutie en zich heeft aangepast aan de zonnetijd en de licht/donker-cyclus van de aarde. Dat nemen we met ons mee en dat moet je niet negeren.'
In de nacht van zaterdag op zondag om 3.00 uur wordt de tijd verzet naar 2.00 uur. Of Hut de volgende ochtend een uurtje langer blijft liggen? 'Altijd', zegt hij lachend.
Hoogleraar houdt pleidooi voor afschaffen zomertijd