Anita grijpt naast energietoeslag, omdat ze in de gemeente Eemsdelta woont

Anita Stuts uit Loppersum
Anita Stuts uit Loppersum © Martin Drent/RTV Noord
Wie een laag inkomen heeft, kan een energietoeslag van 1.300 euro krijgen om de hoge gas- en lichtkosten te compenseren. Het verschilt per gemeente wie deze toeslag daadwerkelijk krijgt. In Eemsdelta vallen sommige minima buiten de boot.
De gemeente hanteert een grens van 110 procent van het minimuminkomen. Bij alle andere Groningse gemeenten is die norm ruimer. Daardoor komen onder meer Anita Stuts uit Loppersum en Hanneke Huizenga uit Godlinze niet in aanmerking voor de energietoeslag.
'Als ik vijf kilometer verderop zou wonen, krijg ik die 1.300 euro wel', zegt Huizenga teleurgesteld.

Slapeloze nachten

De Godlinster zit op 113% van het sociaal minimum. Daardoor krijgt ze in de gemeente Eemsdelta geen energietoeslag. Zou ze even verderop in de gemeente Het Hogeland wonen, dan zou ze de toeslag wel krijgen. Ze is boos: 'Ga maar eens heel goed kijken naar jezelf als gemeente.'
Bekijk hier de reportage waarin Huizenga en Stuts hun verhaal doen:
Gezin van Anita valt buiten de boot en krijgt geen energietoeslag: 'Het is gewoon belachelijk'
Huizenga woont met haar gezin in een jarendertig-woning. Het huis is slecht geïsoleerd en haar energiecontract is een paar weken geleden vernieuwd. Ze betaalde eerst 289 euro per maand, dat wordt 489 euro. 'Dat geld heb ik niet. Ik heb het er slapeloze nachten van gehad.'
Iemand die al jaren zuinig leeft, zoals ik, mag dus eerst zijn reservepotje opeten
Hanneke Huizenga
Huizenga kiest ervoor om het maandbedrag op 289 euro te houden. Daardoor bouwt ze in feite een schuld op, maar ze zegt niets anders te kunnen: 'Ik heb ook nog drie kinderen, dus ik heb gekozen voor mijn boodschappen. Door mijn energierekening op dat bedrag te houden, kan ik het redden. Maar ik weet dat de eindafrekening ooit gaat komen...'
Hanneke Huizenga (links) en Anita Stuts
Hanneke Huizenga (links) en Anita Stuts © Martin Drent/RTV Noord

Energiefonds

Eemsdelta heeft een energiefonds voor inwoners die geen energietoeslag kunnen krijgen of daar niet genoeg aan hebben. Als inwoners aantoonbaar een hogere energierekening hebben, krijgen ze een tegemoetkoming. Voor het fonds gelden wel bepaalde voorwaarden. Zo kijkt de gemeente onder andere naar het (spaar-)geld dat inwoners contant in huis en op hun bankrekening hebben.
'Eigenlijk zeggen ze: eet eerst maar je spaargeld op', zegt Huizenga, die hier pertinent tegen is. 'Iemand die al jaren zuinig leeft, zoals ik, mag dus eerst zijn reservepotje opeten.'
Verschillen tussen gemeenten
Het Rijk geeft gemeenten geld om de energietoeslag van 1300 euro aan minima te kunnen verstrekken. Het kabinet geeft daarbij een richtlijn van 120% van het sociaal minimum. Gemeenten mogen daarvan afwijken. Zo is de gemeente Westerkwartier ruimhartiger. Die heeft een grens van 130%.
Sommige gemeenten, zoals Westerwolde en Groningen, kiezen ervoor om de toeslag zelf met enkele honderden euro's te verhogen.
De meeste gemeenten hanteren de inkomensgrens van 120%. Uit onderzoek van De Volkskrant bleek dat Eemsdelta de enige gemeente van Nederland is met een strengere grens van 110% van de bijstandsnorm.
De inkomensgrenzen voor de energietoeslag per gemeente
De inkomensgrenzen voor de energietoeslag per gemeente © RTV Noord

'Net niet minima'

Huizenga heeft samen met Anita Stuts uit Loppersum enkele jaren geleden de stichting Steun je Medemens opgericht, voor inwoners die net buiten de sociale regelingen vallen. Achter de Waardevol Leven-kerk in Loppersum hebben ze een winkel waar deze 'net niet minima' kleding, voedsel en speelgoed kunnen kopen tegen een zachte prijs.
Het aantal huishoudens dat hiervan gebruik maakt, is in vijf jaar tijd gegroeid van 25 naar 90. Met de stijgende energiekosten van nu wordt die groep steeds groter, constateren de initiatiefnemers.
Het uitgiftepunt van stichting Steun je Medemens in Loppersum
Het uitgiftepunt van stichting Steun je Medemens in Loppersum © Martin Drent/RTV Noord

Hoge eindafrekening

Zelf moet Stuts ook de eindjes aan elkaar knopen. Ze woont samen met haar man en kinderen in een huurhuis in Loppersum. Haar man is volledig afgekeurd en krijgt een werkloosheidsuitkering. Zelf doet ze om gezondheidsredenen alleen vrijwilligerswerk. Het gezin zit net boven de grens van 110% van het sociaal minimum en krijgt pakketten van de voedselbank. Daar valt de familie wel binnen de inkomensgrens.
Het is belachelijk dat Eemsdelta de enige gemeente is met zo'n grens
Anita Stuts

1300 euro bijbetalen

De familie Stuts zit nu in een nieuwe, bevingsbestendige woning, maar zat eerder dit jaar in een oude en slecht geïsoleerde wisselwoning. 'We moesten 1.300 euro bijbetalen aan gas- en lichtkosten', vertelt Stuts. 'De energietoeslag was heel erg welkom om dat te compenseren.'
De Lopsters hebben de toeslag aangevraagd, maar krijgen het niet. Ze zitten net boven de norm van 110%. 'Het is belachelijk dat Eemsdelta de enige gemeente is met zo'n grens. We betalen nu elke maand af, maar dat lukt niet zomaar. Uiteindelijk is dat een schuld', zegt Stuts.
Ze heeft van de gemeente te horen gekregen dat een bijdrage uit het Energiefonds er waarschijnlijk ook niet in zit, doordat het maandbedrag voor de energienota in haar nieuwe woning enkele tientallen euro's lager is.

Taalbarrière

Ook Yessica Marcha uit Delfzijl valt net buiten de boot. Ze woont met haar kinderen in een huurwoning met de nodige problemen. Zo wordt haar woonkamer niet snel warm. Haar energierekening is bijna verdubbeld, van 125 naar 250 euro. De energietoeslag krijgt ze niet. 'Ik heb een werkloosheidsuitkering en krijg net een paar euro te veel', vertelt ze. Ook zij is aangewezen op de voedselbank.
Marcha komt oorspronkelijk niet uit Nederland en spreekt de Nederlandse taal nog niet goed. Mede daardoor wist ze niet dat de gemeente een energiefonds heeft, waar ze mogelijk een bijdrage uit kan krijgen. 'Dat ga ik dinsdag met mijn maatschappelijk werkster bespreken', vertelt ze aan de telefoon.

Te weinig geld van het Rijk

De gemeente Eemsdelta zegt meerdere redenen te hebben voor de lagere inkomensgrens van 110%. De norm sluit aan bij andere sociale regelingen van de gemeente. Ook zegt Eemsdelta te weinig geld te krijgen van het Rijk, omdat het aantal minima dat in de gemeente woont hoger is dan het landelijk gemiddelde.
Eemsdelta krijgt 3,6 miljoen euro van het Rijk om de energietoeslag uit te keren. Het zou 4,4 miljoen euro kosten de toeslag te geven aan alle huishoudens tot 120%. Het gat van 800.000 euro wil het Rijk niet ophoesten, ook niet nadat Eemsdelta hierover aan de bel trok.
Wethouder Hans Ronde van Eemsdelta
Wethouder Hans Ronde van Eemsdelta © Martin Drent/RTV Noord
Toch blijft het de vraag waarom alle Nederlandse gemeenten zich kunnen houden aan de landelijke richtlijn van 120% - of zelfs daarboven - maar Eemsdelta niet.
Wethouder Hans Ronde (VVD): ‘Ik kan niet in het huishoudboekje van andere gemeentes kijken, maar wij doen er nu al geld bij om mensen uit het energiefonds een bijdrage te geven. Dat zijn mensen die last hebben van hoge energiekosten, die mensen willen wij helpen.’
Het aantal aanvragen voor het energiefonds blijven overigens ver achter bij de verwachting. Tot nu toe hebben 43 huishoudens een aanvraag hiervoor ingediend. ‘We hadden wel vijfhonderd tot duizend aanvragen verwacht, dus daarom gaan we dit proces versimpelen’, zo kondigt Ronde aan.

Vanaf 1 januari wel ruimere norm

De gemeente Eemsdelta wil de inkomensgrens per 1 januari verhogen van 110 naar 120 procent van het minimuminkomen. De gemeente gaat deze norm voor alle sociale regelingen hanteren. Let wel: deze aanpassing geldt niet met terugwerkende kracht. Inwoners die tot nu toe net buiten de boot zijn gevallen, kopen daar nu dus niks voor.
De gemeenteraad beslist eind november of die grens komend jaar wordt verhoogd.