Boeren experimenteren met telen veevoer en afrikaantjes om aaltjes te bestrijden

De afrikaantjes zijn nog niet uitgebloeid en toch al 75 procent van de aaltjes verdwenen
De afrikaantjes zijn nog niet uitgebloeid en toch al 75 procent van de aaltjes verdwenen © RTV Drenthe / Serge Vinkenvleugel
In de Veenkoloniën heeft akkerbouwer Dirk-Jan Beuling uit 1e Exloërmond een nieuw experiment opgestart om natuurinclusiever te werken in de landbouw.
In sommige akkers zitten zoveel aaltjes dat aardappelen of uien telen zonder bestrijdingsmiddelen haast niet mogelijk is. Daar is nu een oplossing voor gevonden: Afrikaantjes planten. Dat meldt RTV Drenthe.
Afrikaantjes zijn planten met rode bloemetjes, die de aaltjes op natuurlijke wijze doden, dus zonder landbouwgif. Tegelijkertijd geven ze een vitaminestoot aan de grond. Beuling werkt samen met zijn buurman, melkveehouder Arjan Olthuis. Die heeft behoefte aan veevoer van dichtbij in plaats van soja dat van de andere kant van de wereld moet komen. De mest van de veehouder kan weer gedeeltelijk over de akker worden verspreid.

Aaltjes

Beuling en Olthuis hebben een paar experimenten aan elkaar gekoppeld met de subsidie voor Boerenexperimenten voor Natuurinclusieve landbouw. Beuling: 'Ik had een nieuw stuk land en ik schok ervan hoeveel aaltjes erin zaten.' De meeste aaltjes zijn nuttige bodembewoners die leven van bacteriën, schimmels of insecten. Maar een aantal soorten veroorzaken plantenziekten zoals aardappelmoeheid.
'Aardappelen of uien telen was zonder veel bestrijdingsmiddelen niet mogelijk. In samenwerking met Olthuis heb ik eerst een gemengde teelt van gerst en erwten gedaan. Die beide zijn nu ingekuild tot veevoer. In de erwten zit veel eiwit en in het gerst zit een voedingswaarde die voor zeventig procent de voedingswaarde van maïs haalt', zegt Beuling.
Tekst gaat verder onder de foto
In de erwten zit veel eiwit dat een vervanger kan zijn voor soja-eiwit in veevoer
In de erwten zit veel eiwit dat een vervanger kan zijn voor soja-eiwit in veevoer © Jeroen Olthuis/ Dirk Jan Beuling

Koeien vinden het lekker

De koeien van Olthuis vinden het bijmengsel van erwten en gerst lekker. 'Het heeft nog niet dezelfde voedingswaarde als maïs, maar in de erwten zit verassend veel eiwit. Dat eiwit hoeven we dus niet uit soja uit het buitenland te halen. Dat scheelt transport, vervuiling en kosten. Per koe wel vijftig eurocent per dag, bij droge koeien (die zijn met zwangerschapsverlof, red.) zelfs wel 1 euro 50 per dag.'
Het inkuilen was in het begin volgens Olthuis nog wel een dingetje, maar met de juiste manier van oogsten, hakselen en een conserveringsmiddel, ligt er nu mooi kuilvoer naast de melkveestal. Olthuis grijpt een hand van het voer. 'Je ziet af en toe nog een erwt of een gerstkorrel, maar het is heel fijn geworden. Dat moet ook, anders kunnen koeien dit niet goed verteren.'

'Kromme mestregels'

Het boerenexperiment geeft Olthuis ook een heel klein beetje lucht in de volgens hem kromme mestregels. Zijn melkveebedrijf produceert te veel mest om te verwerken op eigen grond. Die mest moet hij afvoeren. Een deel kan nu naar de akker van buurman Beuling. Dus opnieuw minder gezeul met mest, minder transport, minder vervuiling.
Tekst gaat verder onder de foto
De oogst van de erwten en het gerst
De oogst van de erwten en het gerst © Dirk Jan Beuling/ Jeroen Olthuis

Afrikaantjes

Terug naar juli 2022. Akkerbouwer Beuling zit na de vroege oogst van erwten en gerst met een lege akker met nog steeds heel veel aaltjes erin. Hij zaait afrikaantjes.
Nu plukt hij daar de vruchten van. 'Een paar weken geleden heb ik weer grondmonsters genomen en het aantal schadelijke aaltjes was al met 75 procent afgenomen. En het duurt nog wel even - tot de eerste flinke nachtvorsten - voordat de afrikaantjes zijn uitgewerkt. Dus mijn hoop is om op nul aaltjes uit te komen. Dan hoef ik geen of in ieder geval veel minder bestrijdingsmiddelen te gebruiken om de akker weer klaar te maken voor de teelt van aardappelen of uien volgend jaar.'
Nu staan de Afrikaantjes op de akker van Beuling
Nu staan de Afrikaantjes op de akker van Beuling © Jeroen Olthuis/ Dirk Jan Beuling

Prima groenbemester

Hoe de teelt van de afrikaantjes ook eindigt, een goede 'groenbemester' zullen ze in ieder geval zijn volgens Beuling. 'Als ze klaar zijn, werken we de plantjes onder de grond. En behalve dat ze nu al stikstof hebben vastgehouden die aardappelen of uien volgende jaar kunnen gebruiken, zijn ze een heel goede organische meststof.'

Subsidie

Het experiment van Beuling en Olthuis is mogelijk gemaakt met geld van de Regio Deal Natuurinclusieve Landbouw. Boeren in de Veenkoloniën kunnen plannen indienen om te experimenteren met landbouwvormen die beter zijn voor de natuur en biodiversiteit. Per experiment is 25.000 euro beschikbaar.
De experimenten moeten aansluiten bij de actieplannen voor de landbouw in de Veenkoloniën, Westerwolde en Oldambt. Omdat deze gebieden onderling verschillen in landbouw, landschap en biodiversiteit, is onder regie van de Agenda voor de Veenkoloniën per gebied een streefbeeld voor 2030 bepaald van hoe de landbouw er dan uit zou kunnen zien. Het is de zoektocht naar landbouwvormen die winstgevend zijn, bijdragen aan de biodiversiteit en vruchtbaarheid van de bodem en zorgen voor een leefbaar platteland.
De subsidieregeling Boerenexperimenten liep al, maar wordt wegens succes verlengd tot 1 april 2024.
Stikstofbolletjes op de wortelen van een erwtenplant
Stikstofbolletjes op de wortelen van een erwtenplant © Jeroen Olthuis/ Dirk Jan Beuling