Mannen en vrouwen in spreekkamer anders behandeld: 'Een verschil hoeft geen ongelijkheid te betekenen'

Een vrouwelijke patiënt bij de huisarts
Een vrouwelijke patiënt bij de huisarts © ANP
Mannen en vrouwen krijgen bij de huisarts verschillende behandelingen en onderzoeken, zo blijkt uit onderzoek van promovenda Aranka Ballering (UMCG). De vraag of dat erg is, valt niet zo makkelijk te beantwoorden. 'Er wordt snel uitgegaan van ongelijkheid, terwijl er ook gewoon sprake kan zijn van verschillen.'
Ballering keek in haar onderzoek naar de verschillende behandeling van mannen en vrouwen bij veel voorkomende klachten, zoals hoofdpijn, misselijkheid, luchtwegklachten of lage rugpijn.

Minder diagnoses bij vrouwen

Vrouwen gaan vaker naar de huisarts, zo blijkt. Eenmaal daar krijgen vrouwen minder vaak een lichamelijk onderzoek, röntgenfoto's of echo. Ook worden ze minder vaak doorverwezen naar een specialist in het ziekenhuis. Vrouwen krijgen juist vaker een laboratoriumonderzoek, zoals onderzoek van bloed of urine.
Vrouwen krijgen dus minder diagnostiek aangeboden, dat leidt er deels toe dat vrouwen minder diagnoses krijgen. Ballering: 'Hoofdpijn blijft dan gewoon hoofdpijn.'
Maar stellen dat vrouwen daarmee door huisartsen benadeeld worden, vindt ze te kort door de bocht. Ballering: 'Mannen gaan wellicht minder snel naar de huisarts. Dat kan een reden zijn waarom de huisarts bij een vrouw voorstelt om het nog even aan te kijken, en bij een man meteen iets te doen.'
Aranka Ballering
Aranka Ballering © Eigen Foto

Verschil misschien wel terecht

'We zien ook dat als een huisarts wel een lichamelijk onderzoek doet bij vrouwen, of een vrouw doorstuurt naar een specialist, dat daar minder vaak iets uitkomt dan bij mannen. Op basis daarvan kun je dus stellen dat het begrijpelijk is als een huisarts op grond van zijn ervaring vrouwen niet onnodig wil doorsturen.'
Met andere woorden: het verschil in behandeling is dus misschien wel terecht.
Geanonimiseerd registratienetwerk
Voor haar onderzoek gebruikte Ballering FaMe-net, een geanonimiseerd registratienetwerk van huisartsen. Hierin kon ze van meer dan 32.000 patiënten zien met welke klachten ze naar de huisarts kwamen, en welke behandeling ze kregen. Daarnaast gebruikte Ballering gegevens van LifeLines, het grootschalige bevolkingsonderzoek onder 167.000 inwoners van Noord-Nederland.

'Een vrouw is geen kleine man'

Wel is de medische wetenschap vooral gebaseerd op witte mannen, beaamt ook Ballering. Als er dus al sprake is van een 'schuldige', dan is dat het systeem waarin de man nog altijd centraal staat.
Het is daardoor mogelijk dat diagnostiek minder accuraat of effectief is voor het vrouwenlichaam, en je sneller iets mist. Als vrouwen vervolgens minder vaak worden doorgestuurd omdat men minder vaak wat vindt, kom je in een vicieuze cirkel terecht.
Om medicatie en diagnostiek te verbeteren is meer kennis nodig van het vrouwenlichaam
Aranka Ballering - Onderzoekster UMCG
Ook bij medische studies wordt vaak uitgegaan van het mannenlichaam. Hoewel daar wel een kentering te zien is. Geneesmiddelen werden bijvoorbeeld voornamelijk op mannen getest. Dat er tegenwoordig ook meer vrouwen in de onderzoeken betrokken worden, is beter volgens Ballering. 'Vrouwen zijn geen kleine mannen', stelt ze.
Zo hebben vrouwen relatief meer vet en mannen meer spier, daardoor kan hun lichaam anders reageren op medicijnen. Ook hebben mannen en vrouwen hele andere organen, denk aan de baarmoeder. En bij bijvoorbeeld een hartinfarct kunnen vrouwen andere klachten ervaren dan mannen. Ballering: 'Om medicatie en diagnostiek te verbeteren is er meer kennis nodig van het vrouwenlichaam.'

Voices for Women

De organisatie Voices for Women stelt dat er te weinig medische kennis is van het lichaam van de vrouw. Daardoor zouden klachten niet worden herkend, en ziektes niet of niet juist worden gediagnosticeerd en behandeld. Ze pleiten voor genderspecifieke zorg, zodat vrouwen niet blijven lopen met onverklaarbare gezondheidsklachten.
Ballering erkent dat er schrijnende gevallen zijn, maar ziet geen oplossing in meer diagnostische interventies bij vrouwen, of meer doorverwijzingen. Ballering: 'Het is ook goed mogelijk dat mannen nu overgediagnosticeerd worden.'
Wel is het volgens haar interessant om vervolgonderzoek te doen naar de vraag of het diagnostisch onderzoek op dit moment wel voldoende vrouw-sensitief is.