Eva zoekt uit: Waardoor klinken sommige stemmen vals en andere zuiver?

Ellie Harding over vals en zuiver zingen
Ellie Harding over vals en zuiver zingen © RTV Noord
Kinderen stellen vragen over van alles en nog wat; vragen waar volwassenen vaak geen raad mee weten. In deze aflevering van Eva zoekt uit vragen Maaike (7) en Jasper (9) zich af: waardoor klinken sommige stemmen vals en andere zuiver? Eva legt hun vraag voor aan neurowetenschapper Ellie Harding van de Rijksuniversiteit Groningen.
Harding is zelf ook zangeres. Op het toneel van de Stadsschouwburg in Groningen zingt ze een stukje uit de opera 'Le nozze di Figaro' en legt daarna uit hoe een stem eigenlijk werkt. ‘Als ik zing komt de lucht uit mijn longen omhoog via mijn stembanden. Als ik bijvoorbeeld een a zing, dan fladderen die stembanden heel snel: 440 keer per seconde.’
Ellie Harding laat een zuivere a horen
Ellie Harding laat een zuivere a horen © RTV Noord
Harding doet het voor. Ze laat haar stembanden precies 440 keer per seconde trillen en produceert een zuivere a. ‘Je moet ervoor zorgen’, legt ze uit, ‘dat je de juiste kracht hebt, dat de juiste luchtdruk komt vanuit de longen en ook dat je de juiste spiercontrole hebt in je keel.’
Klanken worden gevormd door de stembanden in je strottenhoofd
Klanken worden gevormd door de stembanden in je strottenhoofd © RTV Noord

Waarom kan niet iedereen zuiver zingen?

Sommige mensen proberen zuiver te zingen maar zitten er flink naast. Hoe kan dat? Daar zijn verschillende redenen voor, zegt Harding. ‘Zo kan het gebeuren dat iemand iets zingt dat niet past bij wat de instrumenten doen. Een gezongen noot kan wegglijden van de noot van een instrument. Een dissonant noemen wij dat. Het gaat om een ingewikkelde wiskundige relatie tussen twee frequenties. Als die niet klopt, horen we dat meteen.’

Iedereen kan leren zingen

Er zijn bewijzen dat iedereen kan leren zingen. Harding geeft het voorbeeld van de Deense Susanne Bargmann die niet zo heel goed kon zingen. 'Zij deed een experiment: anderhalf jaar oefende ze elke dag een uur. Toen kon ze zingen op professioneel niveau.'
Ellie Harding legt uit hoe een stem werkt
Ellie Harding legt uit hoe een stem werkt © RTV Noord

Wat we mooi vinden, is cultureel bepaald

Of we een stem mooi vinden of niet, is ook cultureel bepaald. ‘Wij groeien op in een muzikale cultuur en daarin leren wij de regels van onze muziek’, zegt Harding. ‘Als je naar muziek uit een andere cultuur luistert, bijvoorbeeld iets Oosters, dan klinkt dat in onze oren misschien raar, maar dat betekent niet dat het vals is. Dat komt doordat wij een andere verwachting hebben van wat een mooie stem is.’
Bekijk hier de nieuwste aflevering van Eva zoekt uit:
Eva zoekt uit - Waarom klinken sommige stemmen vals en andere zuiver?
Neurowetenschapper Ellie Harding van de RUG
Neurowetenschapper Ellie Harding van de RUG © RTV Noord