‘Mensen met een visuele beperking moeten een betere kans krijgen op de arbeidsmarkt’

Tjidde Bos wil een betere positie voor mensen met een visuele beperking
Tjidde Bos wil een betere positie voor mensen met een visuele beperking © Hielke Bosch/RTV Noord
Tjidde Bos uit Stadskanaal heeft samen met drie anderen de ‘Taskforce Arbeid’ opgericht. Deze Taskforce moet ervoor zorgen dat mensen met een visuele beperking een betere plek krijgen op de arbeidsmarkt en in de maatschappij. Iets dat tot op de dag van vandaag geen vanzelfsprekendheid is.
Rond zijn dertigste werd bij Bos de oogziekte retinitis pigmentosa geconstateerd. Door deze ziekte worden de staafjes en kegeltjes in je oog langzaam kapot gemaakt. ‘Ik kijk nu eigenlijk door een rietje’, zo legt Bos uit. Hij laat een app op zijn telefoon zien waarop je ziet hoeveel zicht hij nog over heeft. ‘En dat is vrij weinig.’
Zoveel ziet Tjidde nog, impressie vanuit de app
Zoveel ziet Tjidde nog, impressie vanuit de app © Eigen foto

'Foefjes' om beperking te verbergen

De vermindering in zicht ging bij Bos heel gestaag. Lange tijd kon hij dus gewoon zijn werk blijven doen als teamleider bij Stadsbeheer Groningen. ‘Ik hield dat echt heel lang vol, met de nodige foefjes. Als ik bijvoorbeeld een vergadering had, zorgde ik ervoor dat ik als eerste in de ruimte aanwezig was. Ik ging dan in een hoek van de kamer zitten, zo kon ik zien wie er binnen kwam en waar ze gingen zitten.’ In het begin werkte dat goed. Zo waren er collega’s die niet wisten dat hij langzaamaan zeer slechtziend werd. ‘Tuurlijk strompelde ik wel eens. Maar daar maakte ik dan een grapje over, iedereen lachte dan even en ging over tot de orde van de dag.’

Geen plek op de arbeidsmarkt?

Zijn ‘foefjes’ werkten tot het echt niet langer meer ging en hij zijn baan op moest geven. Hij revalideerde daarna negen maanden lang in Visio centrum Het Loo Erf in Apeldoorn. Daar zag hij hoe snel, met name jongeren met een visuele beperking, duidelijk werd gemaakt dat ze geen plek hadden op de arbeidsmarkt en in een Wajong-uitkering werden geduwd. Bos: ‘Als je blind geboren wordt staat van 0 tot 18 je leven eigenlijk al vast. Je gaat naar die-en-die school en op je achttiende ga je de Wajong in.’ Toch zijn instanties als Visio volgens hem juist erop ingericht om mensen aan het werk te krijgen of te houden. ‘Je hebt veel verschillende regiokantoren. Die hebben allemaal jobcoaches. Zij moeten ervoor zorgen dat mensen aan de bak komen, maar op een of andere manier lukt dat toch niet. Daarom is het belangrijk dat mensen met een visuele beperking een betere kans moeten krijgen op de arbeidsmarkt.’

Oprichting van Taskforce Arbeid

De Hoogeveense Gabrie Schoen, adviseur arbeid bij Visio, zag dit probleem ook. Ze ontmoette naast Bos ook twee andere gelijk gestemden met een visuele beperking: Marcel Oosterveer en Bram Schultinge. Ze bracht de drie heren bij elkaar en ze richtten tezamen de Taskforce Arbeid op. Marcel Oosterveer is volgens Bos een heel goed voorbeeld van wat je kan bereiken ondanks de beperking. ‘Hij is vorige week namelijk beëdigd als burgemeester van Waalre (Noord-Brabant). Ik was erbij, in één woord: fantastisch. Hij is de tweede burgemeester in de geschiedenis van Nederland met een visuele beperking. En als je dat kunt bereiken, dan is de sky the limit.’ Bos voegt toe: 'Ook Bram Schultinge is een goede kracht binnen het team. In het dagelijks leven is hij beleidsadviseur en jurist. Dus die weet in veel gevallen ook van de hoed en de rand.'
De taskforce op bezoek bij de kersverse burgemeester van Waalre
De taskforce op bezoek bij de kersverse burgemeester van Waalre © Eigen foto

'Voor 'Jan met de korte achternaam' naar Den Haag'

Als Taskforce gaan Bos en zijn kompanen voor eens en altijd duidelijk maken dat mensen met een visuele beperking wel degelijk iets kunnen. Ze willen dit punt tot op het allerhoogste niveau kracht bijzetten. Ze kwamen erachter dat er een speciale kamercommissie, van het ministerie van Sociale Zaken, is die zich met dit onderwerp bezighoudt. Daarom stuurden ze een brief en de Taskforce werd uitgenodigd om een vergadering bij te wonen. Echter verliep dit niet zoals gehoopt. Twee weken voor de vergadering kregen ze te horen dat deze niet doorging en uitgesteld zou worden. De leden van de Taskforce reisden daarom een aantal weken later dan gepland alsnog naar Den Haag. Het was voor niets. Wat bleek: de vergadering was een week daarvoor opnieuw afgeblazen, alleen waren ze in Den Haag vergeten dit aan de Taskforce mede te delen. Bos: ‘Daar stonden we dan, in het Tweede Kamergebouw. Voor 'Jan met de korte achternaam'.’
Het Taskforce bij de Tweede Kamer (vlnr: Gabrie Schoen, Bram Schultinge, Tjidde Bos en Marcel Oosterveer)
Het Taskforce bij de Tweede Kamer (vlnr: Gabrie Schoen, Bram Schultinge, Tjidde Bos en Marcel Oosterveer) © Eigen foto

'Naar de grote meneer zelf'

De leden van de Taskforce kwamen dan ook van een koude kermis thuis. Totdat hun tevergeefse reis ineens nieuws werd. ‘Ik werd bijvoorbeeld gebeld door Radio 1 voor een interview. Die zag ik even niet aankomen.’ De aandacht werkte, want in plaats van een vergadering met een Kamercommissie werd de Taskforce uitgenodigd voor een gesprek met niemand minder dan minister-president Mark Rutte. ‘Geweldig toch?’, zegt Bos enthousiast. ‘Eind januari gaan we met z’n allen naar het Torentje, naar de grote meneer zelf. Daarvoor is er alsnog een vergadering met de Kamercommissie overigens. We gaan ervan uit dat die wel doorgaat.’

'Dat omkijken de hele tijd'

Door Bos' enthousiasme komt ook zijn hond, een flinke witte labrador, om het hoekje kijken. ‘Schat van een beest’, glimlacht hij. ‘Iedereen denkt overigens dat het een blindengeleidehond is. Maar dat is helemaal niet zo, het is gewoon een gezelschapshond. Geeft overigens wel wat vreemde blikken als ik op straat ergens tegenaan stoot, en de hond het niet eens ziet’, lacht hij.
Tjidde samen met zijn (gezeldschaps)hond
Tjidde samen met zijn (gezeldschaps)hond © Hielke Bosch/RTV Noord
Dat laatste is overigens ook een puntje waar Bos zich mateloos aan kan ergeren en waar hij met de Taskforce paal en perk aan wil stellen. ‘Dat omkijken de hele tijd. Iedereen denkt dat je volledig blind bent omdat je met een hond en een rood-witte stok loopt. Ik kan je vertellen: ondanks dat ik nog weinig zicht heb, zie ik maar al te goed hoe sommigen me raar aanstaren. Laatst zelfs iemand op de fiets die zowat omgekeerd ging zitten om me aan te gapen.’

'Groeit ons boven het hoofd'

De taak die de Taskforce voor zich heeft is een flinke klus. ‘Soms denk ik wel; het groeit ons boven het hoofd. We gingen gewoon met z’n vieren eens bij elkaar zitten en dat is inmiddels uitgegroeid tot nationale media-aandacht en een afspraak met de premier. Dat zagen wij natuurlijk ook nooit aankomen. Dat maakt het overigens niet minder geweldig.’
Op het nieuws wordt er steen en been geklaagd over het personeelstekort, maar ondertussen worden er duizenden mensen met een beperking onnodig in een uitkering geduwd
Tjidde Bos

Rolmodel

Bos zelf is na het stoppen als teamleider overigens niet, zoals instanties ook hem adviseren, achter de geraniums gaan zitten met een uitkering. Via de gemeente Groningen vond hij een nieuwe baan als sociaal consulent. ‘Ik dacht eerst, een kantoorbaan is niets voor mij. Maar het is een ongelofelijk leuke baan gebleken.’
De van oorsprong Musselkanaalster wil nu een rolmodel zijn voor de jonge generatie. ‘Ik wil juist de jongeren met een visuele beperking laten zien wat je ondanks je beperking kunt bereiken. Er zijn zoveel kansen, zeker op de huidige banenmarkt. Op het nieuws wordt er steen en been geklaagd over het personeelstekort, maar ondertussen worden er duizenden mensen met een beperking onnodig in een uitkering geduwd. Samen met de Taskforce wil ik daar voor nu en altijd een einde aan maken. En dat gaan we Rutte in januari ook vertellen.’