Aardbevingsnieuws december 2022: Gedoe rond stikstoffabriek duurt voort

De stikstoffabriek in Zuidbroek
De stikstoffabriek in Zuidbroek © Steven Radersma/RTV Noord
De vertraging rond de bouw van de stikstoffabriek blijft de gemoederen ook in december bezighouden. 'Dit irriteert me mateloos', zegt staatssecretaris Hans Vijlbrief (D66) van Mijnbouw erover. En de bewindsman krijgt een stevigere vinger in de pap bij de afhandeling van bevingsschade.
De bouw van de stikstoffabriek, het is een dossier dat maar voortsleept. Op 6 december moet Vijlbrief tegenover de Tweede Kamer toegeven dat er wéér vertraging dreigt.

Gedoe rond de stikstoffabriek

De staatssecretaris is gefrustreerd: ‘Het is om je de haren uit je hoofd te trekken van woede als je kijkt hoe dit allemaal gaat. Ik ben niet gerust op de planning. Ik zit er bovenop, er wordt iedere dag gebeld, maar het irriteert me mateloos.’
De nieuwe fabriek bij Zuidbroek speelt een belangrijke rol in het proces om het Groningse gasveld te kunnen sluiten. In Zuidbroek moet geïmporteerd aardgas geschikt worden gemaakt voor Nederlandse cv-ketels en apparatuur.
Op 13 december richt Vijlbrief zich rechtstreeks tot de bakkeleiende bouwers van de fabriek. Eerst kwam de vertraging door de coronacrisis, vervolgens gooide een voortdurend conflict tussen de bouwers meermaals roet in het eten.
Vijlbrief is ‘wederom zeer teleurgesteld in de partijen’. Hij vindt de onprofessionele werkwijze ‘niet acceptabel’. Daarom moeten de drie betrokken partijen, opdrachtgever Gasunie Transport Services, hoofdaannemer Air Products en onderaannemer Ballast-Nedam op gesprek komen bij de bewindsman.
De bouw van de stikstoffabriek in Zuidbroek
De bouw van de stikstoffabriek in Zuidbroek © Steven Radersma/RTV Noord

Beving bij Froombosch

'Ik hoorde zwaar geroffel en daarna een knal. Ik stapte eerst nog naar boven naar mijn man, om te vragen of hij uit bed was gevallen, maar nee, het was weer een aardbeving. De pannen rammelden op het rek.'
Dat zegt Marian Hermse uit Slochteren over de beving van 1.9 op de schaal van Richter, kort na middernacht op vrijdag 23 december. Het epicentrum ligt bij Froombosch. Via de bevingsmelder van RTV Noord komen tientallen meldingen binnen.

Vijlbrief krijgt meer grip op IMG

Staatssecretaris Vijlbrief van Mijnbouw krijgt meer invloed op de afhandeling van aardbevingsschade. Dat heeft de Tweede Kamer op 13 december besloten na een voorstel van het Groningse SP-Kamerlid Sandra Beckerman.
Volgens Beckerman komt het te vaak voor dat het Instituut Mijnbouwschade Groningen (IMG) zich niet aan afspraken houdt: ‘De problemen bij de schadeafhandeling stapelen zich op. Aangenomen moties worden niet uitgevoerd. Daarom zijn we nu met een wetswijziging gekomen waarmee het kabinet het IMG aanwijzingen kan geven.’
Het IMG is tegen deze zogeheten aanwijzingsbevoegdheid van de staatssecretaris. Voorzitter Bas Kortmann vindt dat het IMG haar onafhankelijke status verliest. Kortmann denkt dat de positie van het IMG hierdoor vergelijkbaar wordt met het toenmalige Centrum Veilig Wonen. ‘Ik geloof niet dat de schadeafhandeling in Groningen en Noord-Drenthe hiermee een stap vooruit zet.’
Hans Vijlbrief tijdens een bezoek aan Groningen (archief)
Hans Vijlbrief tijdens een bezoek aan Groningen (archief) © Jos Schuurman/FPS

Shell, ExxonMobil en het Rijk om tafel

Ondanks ‘aanzienlijke verschillen’ gaat de Nederlandse Staat onderhandelen met olie- en gasbedrijven Shell en ExxonMobil over ‘finale afspraken’ voor Groningen. Volgens staatssecretaris Vijlbrief is er ‘voldoende vertrouwen’ voor gesprekken.
De Staat en de olie- en gasbedrijven liggen al maanden met elkaar overhoop over onder meer de rekening van de versterkingsoperatie. De bedrijven vinden dat ze meer moeten betalen aan de versterkingsoperatie dan is afgesproken.
Maar nu gaan ze dus toch om tafel. Het Rijk, Shell en ExxonMobil gaan nu in gesprek over een eerder gesloten akkoord.
In 2018 hebben de partijen afspraken gemaakt over onder meer het stopzetten van de gaswinning, de schadeafhandeling, de versterkingsoperatie en de financiële robuustheid van de NAM. Maar op meerdere vlakken zijn ze het oneens over de uitvoering van die afspraken.

Vijlbrief overweegt aardgasvrij bevingsgebied

Alle huizen in het aardbevingsgebied aardgasvrij maken. Staatssecretaris Vijlbrief wil die optie serieus onderzoeken. Dat zei hij begin december in een debat met de Tweede Kamer. Als het lukt, is Noord-Groningen de eerste grote regio in Nederland die volledig van het gas af gaat.
Het is een van de adviezen die Vijlbrief kreeg bij de dorpenaanpak. In Garrelsweer, Wirdum, Leermens en Zeerijp worden huizen niet één voor één aangepakt, maar het hele dorp in één keer. Als compensatie voor de trage versterkingsoperatie moeten huizen in die dorpen ook gelijk van het gas af.
‘Dat vind ik een heel fijn en praktisch advies. Maar toen ontstond ook de vraag: moet je dat ook in de rest van het bevingsgebied doen?’, zei Vijlbrief. ‘Dat is een terechte vraag om ongelijkheid te voorkomen, maar het heeft wel aanzienlijke financiële consequenties.’
Een warmtepomp
Een warmtepomp © Henk Jansen

Groningenveld stap dichter bij sluiting

In de gasopslag in Grijpskerk kan vanaf oktober volgend jaar ook laagcalorisch gas worden opgeslagen. Staatssecretaris Vijlbrief is door de NAM geïnformeerd over een verandering in het gebruik van de gasopslag. Die aanpassing is een belangrijke stap in het sluiten van het Groninger gasveld.
De locatie Grijpskerk wordt sinds 1997 gebruikt voor de opslag van hoogcalorisch gas, afkomstig uit kleine gasvelden. In april van dit jaar begon de NAM met een test om ook laagcalorisch gas op te slaan in het voormalige gasveld. Dit is het soort gas dat Nederlandse huishoudens gebruiken en dat oorspronkelijk afkomstig is uit het Groningen-gasveld. De wijziging in gasopslag blijkt goed te verlopen.
De gasopslag in Grijpskerk
De gasopslag in Grijpskerk © Jos Schuurman/FPS

Andere verhalen:

Aardbevingen in december 2022:

- 4 december - 08.31 uur - Garmerwolde - 0.6
- 4 december - 16.36 uur - Zuidbroek - 0.9
- 6 december - 12.08 uur - Wirdum - 1.7
- 14 december - 21.08 uur - Woudbloem - 1.0
- 20 december - 15.51 uur - Garrelsweer - 0.4
- 23 december - 00.04 uur - Froombosch - 1.9
- 26 december - 17.18 uur - Loppersum - 1.0