COA Ter Apel kijkt terug op heftig jaar: 'De organisatie was erg overspannen'

Asielzoekers moeten buiten wachten in Ter Apel
Asielzoekers moeten buiten wachten in Ter Apel © ANP
Uitgeputte medewerkers, een organisatie die overspannen was en bijna niemand die nog energie had om verder te kijken dan de waan van de dag. De crisis in Ter Apel had een behoorlijke impact op het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA), zag Tilly Stigters die vlak na de heftige periode aantrad als manager.
Eén van haar belangrijkste taken: samen met andere organisaties voorkomen dat asielzoekers in de toekomst opnieuw buiten moeten slapen in Ter Apel.
Hoe bizar de crisis was, weet ook Jacqueline Engbers. Ze werkt al meer dan 25 jaar voor het COA en heeft niet eerder zoiets meegemaakt. 'Het was behoorlijk heftig,' vertelt ze wanneer ze terugblikt op de periode.
Bekijk hieronder de volledige terugblik met Jacqueline Engbers en Tilly Stigters van het COA Ter Apel:
Medewerkers COA blikken terug: 'Afgelopen periode was heel heftig'
Een van de dieptepunten van de crisis was het overlijden van een drie maanden oude baby. Engbers hoort het wanneer ze in haar auto wil stappen om naar het werk te gaan. 'Ik had die ochtend de dienstdoende manager als eerste aan de telefoon,' weet ze zich te herinneren.
Engbers gaat direct naar de plek des onheils. 'Ik zag mijn collega's staan. Ze stonden bedrukt en in zichzelf gekeerd naar de sporthal te kijken. Het was een hele nare sfeer.'

Onderzoek nog gaande

De moeder en de baby verbleven in de sporthal, omdat alle reguliere opvangplekken bezet waren. Kwetsbare asielzoekers, zoals vrouwen, kinderen en baby's, werden onder andere ondergebracht in de sporthal, die provisorisch was ingericht als verblijfplaats.
De inspecties Gezondheidszorg en Jeugd en Justitie en Veiligheid onderzoeken nog wat er exact is gebeurd en waardoor de baby overleed.

Onveilig

Op het hoogtepunt van de crisis konden medewerkers nauwelijks nog hun werk doen. Dat gold ook voor Engbers, die onder meer verantwoordelijk is voor de communicatie naar de bewoners.
'Als ik me buiten de poorten begaf, werd ik overspoeld door mensen met vragen die heel indringend waren. Hun vragen kon ik uit humanitair oogpunt niet negeren.'
Op een gegeven moment werd het te druk op het grasveld bij het aanmeldcentrum. COA-medewerkers moesten het avondeten over een twee meter hoog hek uitdelen, omdat de situatie onveilig was.

Opvang in Zoutkamp

Inmiddels is het al een paar maanden rustiger in Ter Apel. Dat komt onder andere door de invoering van een andere systematiek van registeren, waarbij asielzoekers niet in Ter Apel wachten, maar in een aparte opvang in Zoutkamp. Ook is het aantal asielzoekers dat naar Nederland komt lager.
Manager Tilly Stigters werkt samen met andere organisaties, zoals de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) en Vreemdelingenpolitie, aan een beter aanmeldproces. Doel is dat asielzoekers minder lang in Ter Apel verblijven en sneller worden overgeplaatst naar andere locaties.
Manager Tilly Stigters van het COA in Ter Apel
Manager Tilly Stigters van het COA in Ter Apel © Martijn Klungel/RTV Noord
Had deze systematiek situaties zoals afgelopen zomer kunnen voorkomen? 'Dan zou het grasveld in Ter Apel niet volgelegen hebben', stelt Stigters. Ze noemt de nieuwe procedure een 'harmonicamodel'. 'Daarmee kan je een bepaalde instroom aan de voorkant bemensen', vertelt ze. Zo kunnen schommelingen in het aantal mensen dat naar Nederland komt worden opgevangen.
Maar ook het nieuwe systeem is niet onbegrensd. 'Als je me vraagt of ik kan garanderen dat er in de toekomst helemaal geen asielzoekers meer op het gras hoeven te slapen, dan moet ik nee zeggen', geeft Stigters toe. Een instroom van 1800 asielzoekers per week moet het COA aankunnen, 'maar als het er opeens 5.000 per week zijn, dan ligt dat buiten elke bandbreedte.'
Uit cijfers van het ministerie van Justitie en Veiligheid blijkt dat de instroom de afgelopen weken rond de 1.000 asielzoekers per week ligt.