Frouke blikt terug op haar verhoor: ‘Van de spanning kwamen de hartklachten terug’

Frouke kijkt voor aanvang van haar verhoor naar haar man
Frouke kijkt voor aanvang van haar verhoor naar haar man © Bas Czerwinski/ANP
Ze had gefaald als moeder, vertelde Frouke Postma-Doornbos in de Haagse Enquêtezaal. Want door alle stress om de schade aan huis, had ze niet door dat een van haar kinderen depressief werd. Juist die kinderen motiveerden haar om het zware verhoor te doen.
Het verhoor van Frouke door de parlementaire enquêtecommissie aardgaswinning Groningen maakte dit najaar veel los. De commissie was zichtbaar onder de indruk. Op de publieke tribune was het doodstil. En Frouke werd naderhand overstelpt met appjes, kaartjes, mailtjes en talloze mediaverzoeken.
Ze hield het allemaal af. ‘Ik dacht: dit moet ik echt niet doen, want ik doe geen oog meer dicht.’ Samen met haar man Albert ging ze vanuit Den Haag direct door naar het vliegveld om op vakantie te gaan. Eerst bijkomen.
Frouke blikt terug op haar verhoor: ‘Van de spanning kwamen de hartklachten terug’

Slapeloze nachten

’Dat was ook nodig. Want de slapeloze nachten en mijn hartklachten kwamen weer terug in de voorbereiding op het verhoor.’ In de meest stressvolle jaren waar ze bezig was met schadeherstel van hun huis in Schildwolde, had Frouke dezelfde klachten. ‘Maar nu wist ik waar het vandaan kwam en wat ik moest doen: stress verminderen. Maar toch, dat het zo heftig zou zijn had ik niet gedacht.’
De kinderen zeiden juist: mam, dit verhaal moet worden verteld en jij kunt dat. Doe het ook voor ons.
Frouke Postma-Doornbos
Hoe kan het dat die impact zo groot is? ‘Daar heb ik over nagedacht de afgelopen tijd en ik denk dat het toch komt door die jarenlange ongelijke strijd tegen steeds weer andere instanties. Dat heeft bij ons allemaal sporen achtergelaten, want we zijn allemaal een stuk gevoeliger. We zijn sneller van ons stuk.’
De schadeafhandeling is dan nog in handen van de NAM. Frouke en Albert moesten vechten voor het huis. ‘De schades bleven maar komen, er ging steeds meer stuk. Het houdt niet op en dat zorgt voor jarenlange overbelasting. En het is ook nog eens de plek waar je slaapt, een verjaardag viert, ‘s avonds gezellig samen een filmpje kijkt. Maar we werden volledig geleefd: de agenda zat iedere dag ramvol. Letterlijk: vol van ‘s ochtends vroeg tot ‘s avonds laat.’

Alles komt stil te liggen

In 2015 liep de operatie helemaal vast. In dat jaar werd gewerkt aan de schoorsteen en dat deel van het huis is bestempeld tot bouwplaats. ‘Werknemers mochten er alleen op met een helm, pasje, veiligheidsschoenen en een cursus. En wij woonden er nog gewoon.’ Een bouwinspecteur legt plots een deel van het werk stil. Reden: een bouwvakker is aan de andere kant bezig met de voegen. Volgens de inspecteur voldoet hij niet aan de voorwaarden. ‘Dat klopte dus helemaal niet, maar het herstelwerk kwam wel voor lange tijd stil te liggen. En dat hakte er zo ongelofelijk in, want we waren net op gang gekomen.’
Haar man Albert zoekt contact met Stieneke van der Graaf. ‘We zaten met de handen in het haar, kwamen er echt niet meer uit.’ Het huidige Kamerlid is dan nog lid van de Provinciale Staten in Groningen. ‘Zij heeft ons echt gesteund in een periode waarin we dat het meest hebben gemist: betrokkenheid en steun.’
Als Van der Graaf een paar jaar later lid wordt van de parlementaire enquêtecommissie, zoekt ze weer contact. ‘Ze wilde het verhaal van gewone, werkende mensen met kinderen en een huis met schade laten zien.’ Uiteindelijk wordt Frouke ook opgeroepen als getuige. ‘Ik zeg het maar heel eerlijk: ik stond er helemaal niet om te springen. Maar het waren de kinderen die het laatste zetje gaven. Ik had gedacht dat ze er niet blij mee zouden zijn, maar ze zeiden juist: mam, dit verhaal moet worden verteld en jij kunt dat. Doe het ook voor ons.’
Om extra stress te voorkomen gaan Frouke en Albert een dag eerder richting Den Haag. ‘We zaten vlak bij de zaal, zo kon ik me rustig voorbereiden en er in alle rust heen.’
Frouke en Albert komen de Enquêtezaal binnen
Frouke en Albert komen de Enquêtezaal binnen © Bas Czerwinski/ANP

Stilte in de zaal

In de Haagse Enquêtezaal vertelt Frouke het hele verhaal. Ze vertelt wat het met ouders doet om in onzekerheid te zitten of hun kinderen veilig kunnen gaan slapen. Ze deelt hoe ze niet doorhad dat haar jongste zoon depressief werd: ‘Als je dat dan later merkt, dan denk je: ik heb gewoon gefaald. Gefaald als moeder. Ik heb geknokt voor het huis, maar had moeten knokken voor mijn kind.’ Na die woorden blijft het stil in de zaal. Commissielid Judith Tielen die het verhoor afneemt moet zich even herpakken.
Het is een van de uitspraken waar Frouke later veel reacties op krijgt. ‘Dat had ik totaal niet zien aankomen, want ik dacht: ik ben geen bobo, geen bestuurder maar alleen een gewone burger. Mijn verhaal heeft niet zoveel waarde voor de reconstructie. Ik hoefde niet bevraagd te worden op wat ik goed of fout had gedaan, maar alleen vertellen hoe het is gegaan.’
Van alle kanten komen mediaverzoeken. ‘Zelfs op buitenlandse nieuwssite kwam mijn verhaal terecht. Maar wij gingen juist op vakantie. Het was echt bizar’, zegt ze terwijl de verbazing nog in haar stem doorklinkt. ‘De jongens stuurden foto’s door van kaartjes die werden gestuurd, de telefoon bleef maar gaan. Echt ongelofelijk.’
‘Daar zaten bijzondere en onverwachte reacties bij, dat deed ons heel goed. Maar ik heb veel kaartjes gehad van vooral oudere mensen die zeiden: ‘Dankjewel dat je het voor ons hebt opgenomen. Je hebt ons verhaal verteld.’ Als je dat hoort, dan kan ik daar gewoon verdrietig van worden.’
‘Ik ben echt geschrokken van hoeveel mensen dat vertelden. En hoeveel mensen nu nog in de situatie zitten waar wij toen in zaten. Wij hebben het ook moeilijk gehad, maar we steunen elkaar door dik en dun en hebben een goed netwerk. Je zal maar weduwe zijn, niet digitaal vaardig of langdurig ziek. Ik heb het de laatste tijd zo vaak gehoord dat het niet meer toevallig is. Er zijn nog steeds heel veel mensen die hier onder lijden.’

Hulp zonder bureaucratie

De enquêtecommissie presenteert in februari het eindrapport. Wat moet er wat Frouke betreft in dat rapport staan? ‘Dat is iets heel praktisch: ik wil heel erg graag dat mensen beroep kunnen doen op een maatschappelijk werker. En dat moet dan heel erg laagdrempelig: heb je een dossier, dan krijg je iemand toegewezen en je mag zelf kiezen of je er gebruik van maakt. Zo iemand moet op gesprek komen en hulp bieden waar dat nodig is, zonder dat je het speciaal moet aanvragen.’
Door dat regelwerk ontstaan blinde vlekken, vreest Frouke. ‘Er moeten zoveel mensen zijn die nog een aanvraag kunnen doen, recht hebben op een vergoeding of die iemand nodig hebben die naar ze luistert. Maar regel het allemaal maar eens. Ik heb ook nog steeds een aanvraag liggen voor immateriële schade en moet nog nieuwe scheuren indienen. Maar ik zie er als een berg tegenop, want ik moet alles weer oprakelen en uitzoeken. Terwijl ik er recht op heb.’
Ik zou het wel heel chique vinden als premier Mark Rutte zou zeggen: ik laat mij vervangen
Frouke Postma-Doornbos

Eerste kleinkind

Recht. Dat is belangrijk voor haar. ‘Uiteindelijk gaat er daar wel om: rechten van de burgers. En een overheid die opkomt voor haar burgers. Een overheid waarvoor de burgers op de eerste plaats staan en die met zorg haar taken uitvoert. Ik vind het heel mooi wat onze oudste zoon daarover zei. Hij is net vader geworden, ik ben voor het eerst oma, en in het ziekenhuis deelde hij zijn gedachten hierover.’
‘Hij zei: ‘Met de versterkingsoperatie komt zoveel nieuwe kennis vrij, gebruik dat in de rest van het land met bijvoorbeeld grote verduurzamingsprojecten. Gebruik dat wat we door schade en schande wijzer zijn geworden om ons land beter, mooier en schoner te maken.’ Ik vind het heel waardevol dat hij dat als jonge vader zo ziet.’
‘Daar hebben we wat aan, als we het zo kunnen doen. En dan hoeft er voor mij straks echt geen kabinet te vallen als het rapport er is. Wat zou dat helpen? Laat ze hun werk maar afmaken, dat heb ik veel liever dan dat we straks weer eindeloos zonder regering zitten. Maar ik zou het wel heel chique vinden als premier Mark Rutte zou zeggen: ik laat mij vervangen. Want hij is het boegbeeld van de generatie politici die uitspraken deden als: ‘bevingen zijn een fact of life’.

Een verbouwing

Inmiddels worden in Schildwolde de voorbereidingen getroffen voor het verbouwen van de keuken. Dat betekent wéér mensen over de vloer en wéér stress. ‘Maar dit is echt anders’, glimlacht Frouke. ‘Natuurlijk gaat er gedoe komen, maar dan is het ons gedoe. Als er problemen zijn dan kunnen die samen oplossen met de aannemer. Wij maken de besluiten weer, want wij zijn de baas over ons huis.’