'Nieuwe coronavarianten uit China laten zich nauwelijks tegenhouden'

Reizigers uit China krijgen een gratis coronazelftest bij aankomst op Schiphol
Reizigers uit China krijgen een gratis coronazelftest bij aankomst op Schiphol © ANP
De Europese Unie wil reizigers uit China verplichten zich te laten testen op het coronavirus voordat ze op het vliegtuig stappen. Dergelijke maatregelen houden de verspreiding van een nieuwe coronavariant niet tegen. Toch kunnen ze nuttig zijn, stelt arts-microbioloog Coretta van Leer van het UMCG: 'Je wint er tijd mee.'
Van Leer is bezorgd over de omvang en snelheid waarmee het virus om zich heen slaat: 'De grootste angst is de introductie van nieuwe varianten. Zolang het gaat om varianten die we zelf ook hebben, is er geen extra risico. In Nederland hebben momenteel vrij veel mensen corona en dat leidt niet tot grote problemen. In China is de situatie heel anders.'
'Als je bedenkt dat uit steekproeven blijkt dat een groot aantal mensen aan boord van een vliegtuig positief test, dan maak ik mij vooral zorgen dat misschien wel honderden mensen per dag hier in Europa gaan rondlopen met een actieve corona-infectie zonder dat te weten.'

Een miljard mensen

De grootste zorg betreft het ontstaan van één of meerdere nieuwe coronavarianten waartegen de huidige vaccins in Europa niet zijn opgewassen. Voor zover bekend is daar nu nog geen sprake van, maar dat lijkt slechts een kwestie van tijd, zegt Van Leer.
'In november heeft het Chinese RIVM voor het laatst iets gezegd over welke varianten zij zien. Dat zijn dezelfde varianten als die wij hier zien. Tot zover is het niet echt een probleem. Maar in deze en de komende weken gaan misschien wel een miljard mensen in China corona oplopen. Dat is een heel groot aantal. De kans is best wel aanwezig dat daarbij andere varianten ontstaan.'
Het dichthouden van de grenzen heeft maar een heel beperkt effect gehad
Coretta van Leer - Arts-microbioloog UMCG

Belangrijke informatie delen

Bovendien lijken de Chinese autoriteiten niet erg bereid belangrijke informatie over nieuwe varianten te delen met de rest van de wereld. Van Leer plaatst daarbij wel een kanttekening: 'De landen die het op dat gebied fantastisch hebben gedaan, zijn bijvoorbeeld Groot-Brittannië en Zuid-Afrika. Daar zijn heel veel van dit soort data vandaan gekomen.'
'Maar dat werd hen niet in dankbaarheid afgenomen', gaat ze verder. 'Die landen zijn daarvoor gigantisch afgestraft. Op het moment dat zij een nieuwe variant meldden, gooide iedereen de grenzen dicht. Door deze ervaringen ga je misschien dit soort informatie niet meer met de hele wereld delen.'
Arts-microbioloog Coretta van Leer desinfecteert haar handen
Arts-microbioloog Coretta van Leer desinfecteert haar handen © ANP

Beperkt effect

Als er een nieuwe, dominante variant ontstaat, dan is de kans groot dat die de wereld over gaat, net als zijn voorgangers. Op zichzelf valt daar weinig tegen te doen, beseft Van Leer: 'Het dichthouden van de grenzen heeft maar een heel beperkt effect gehad. Dat hebben we de afgelopen jaren volop geprobeerd.'
China probeerde het virus in te dammen door geregeld hele wijken of steden op slot te doen. Ook geen maatregel die je jarenlang kunt volhouden. Van Leer: 'Wat heeft dat wel niet gekost op het menselijk vlak, afgezien van de economische effecten? Dat willen we echt niet.'
Het is geen groot probleem om even te testen
Coretta van Leer - Arts-microbioloog UMCG

Twee zelftesten

Toch is niets doen wat haar betreft geen optie. 'Het is geen groot probleem om even te testen. Ik zou zeggen: geef de mensen die uit het vliegtuig komen', twee zelftesten. Eén voor direct na aankomst en één voor vijf dagen later. Als ze corona hebben opgelopen, maak hen dan duidelijk dat ze thuis of in hun hotel moeten blijven. Draag een mondkapje en probeer besmettingen te voorkomen. Ik vind dat eigenlijk niet meer dan redelijk.'

Extra boosters

Hou je daarmee de verspreiding van nieuwe varianten in Europa tegen? 'Nee, vermoedelijk niet. Maar op het moment dat er varianten ontstaan, waartegen we slecht beschermd zijn, dan is het best handig om een paar weken extra tijd te hebben gekocht voor extra boosters.'
Een nieuwe, dominante variant van het virus moet mogelijk worden bestreden met weer een nieuw vaccin. Het kan wel een half jaar tot een jaar duren voordat dat beschikbaar is. Toch kan het in Europa, anders dan in China, nog relatief meevallen.
'Als een virus gaat circuleren in een groep mensen die al corona heeft gehad, of die gevaccineerd is, dan kunnen de aanwezige antistoffen ervoor zorgen dat besmette mensen minder snel ernstig ziek worden', besluit de arts-microbioloog.