Statushouders aan de slag in het UMCG: 'Ik wil voor de mensen in Nederland zorgen'

Statushouders Aneeq Nazir (links) en Ayse Çelik werken in het UMCG
Statushouders Aneeq Nazir (links) en Ayse Çelik werken in het UMCG © Ariënne Dozeman/RTV Noord
In het UMCG zijn sinds vorige week vijf statushouders aan het werk als assistent-verpleegkundige. De zorg worstelt met grote personeelstekorten, toch wordt er nog maar weinig gebruik gemaakt van de kwaliteiten van deze nieuwkomers.
'Mijn Nederlands is nog niet zo goed', verontschuldigt Ayse Çelik (43) zich. Toch weet ze in een paar zinnen gebrekkig Nederlands precies te zeggen waar het om gaat. 'Ik wil mensen helpen, ik kan niet de hele dag alleen maar thuiszitten.'
We zijn op de afdeling neurologie van het UMCG. Sinds een week zijn hier vier statushouders aan de slag als assistent-verpleegkundige. Statushouders zijn vluchtelingen met een verblijfsvergunning, zij mogen in Nederland blijven en hier ook werken.
'Wij hopen dit jaar twintig statushouders in te zetten in het UMCG'

Statushouders komen in de zorg nauwelijks aan de bak

Van de kwaliteiten van statushouders met een zorgdiploma wordt nog amper gebruik gemaakt. Daarover verbaasde chirurg Arthur Wijsmuller zich. 'Tijdens de coronapandemie konden we soms niet opereren, omdat er te weinig IC-verpleegkundigen waren. Tegelijkertijd las ik een rapport waarin stond dat statushouders met een zorgachtergrond amper aan de bak kwamen.'
Omdat de route zo lastig is, accepteren ze ongeschoold werk, terwijl ze veel meer kunnen.
Arthur Wijsmuller - chirurg in het UMCG
Obstakel bleek vaak de BIG-registratie. Deze registratie heb je nodig om bepaalde zorgberoepen in Nederland uit te mogen voeren, waaronder het beroep van verpleegkundige.
Een complex traject dat jaren kan duren. Het is makkelijk om te verdwalen in de vele stappen en organisaties.
Bovendien moeten statushouders zelf zorgen voor de financiering van de twee toetsen, cursussen om je op deze toetsen voor te bereiden en taaldiploma's. Wijsmuller: 'Omdat de route zo lastig is, accepteren ze ongeschoold werk, terwijl ze veel meer kunnen.'
Wijsmuller wist zijn afdelingshoofd, de P&O-afdeling, en hoofdverpleegkundigen te enthousiasmeren voor zijn plan om de talenten van deze groep mensen niet langer verloren te laten gaan. Inmiddels werken er vijf statushouders in het UMCG. Uit Turkije, Pakistan en Eritrea.
Alles ging opeens zo snel. Maar mijn man en familie zeiden: je moet het doen. Dit is je kans
Ayse Çelik - Statushouder en assistent verpleegkundige UMCG

Van het AZC naar het UMCG

Onder hen de Turkse Çelik. Anderhalf jaar geleden kwam ze met haar man en twee kinderen naar Nederland, een vlucht met politieke redenen. In Turkije werkte ze jarenlang als IC-verpleegkundige.
Vorige maand woonde het gezin nog in een AZC in Almelo, nu bouwen ze een nieuw bestaan op in Groningen. Het kennismakingsgesprek in het ziekenhuis herinnert Çelik zich nog goed. 'Ik was bang, ik voelde me er nog niet klaar voor. Alles ging opeens zo snel. Maar mijn man en familie zeiden: Je moet het doen. Dit is je kans.'
Bekijk hier een reportage over de statushouders tijdens hun werk in het UMCG:
Statushouders werken in het UMCG: 'Het is een grote kans voor ons'

In de praktijk leer je sneller

Wijsmuller heeft er alle vertrouwen in dat het project gaat slagen. Juist omdat de mensen al aan de slag gaan als assistent-verpleegkundige voordat hun BIG-registratie rond is. Wijsmuller: 'In de praktijk leren ze de taal en het Nederlandse zorgsysteem veel sneller kennen.' Kennis die nodig is om de toetsen voor hun registratie te halen.
Bovendien wordt de groep begeleid bij de BIG-aanvraag. Hiervoor is Petra Veltman bij het project betrokken. Zij werkte lange tijd voor de UAF, een stichting die gevluchte studenten en professionals begeleidt bij het vinden van een passende opleiding of baan. In deze rol pleit zij al jaren voor investering vanuit de overheid in betere begeleiding van statushouders.
Ik woon vlak bij het UMCG. Ooit ga ik daar werken, dacht ik altijd
Aneeq Nazir - Statushouder en assistent verpleegkundige UMCG

IC-verpleegkundige in de horeca

Op een ander deel van de afdeling buigt Aneeq Nazir (30) wat naar zijn patiënt toe. De man hoort slecht. 'Ik ga u wat water geven', zegt hij met rustige stem.
Nazir kwam in 2018 naar Nederland vanuit Pakistan. Nazir: 'Het was niet mijn beslissing om hier te komen, ik mis mijn familie nog steeds.' Als Christen was hij in het overwegend Islamitische land niet langer veilig.
In Nederland werkte hij in de horeca, maar als IC-verpleegkundige droomde hij van een baan in het ziekenhuis. 'Ik woon vlak bij het UMCG. Ooit ga ik daar werken, dacht ik altijd.' Ook hij liep vast in het BIG-traject.
'Alles is nieuw voor mij, maar ik doe mijn best om alles te leren', vertelt Nazir. Vooral de computersystemen waarmee het ziekenhuis werkt, zijn nog een uitdaging.
Aneeq Nazir, statushouder en assistent verpleegkundige UMCG
Aneeq Nazir, statushouder en assistent verpleegkundige UMCG © Ariënne Dozeman/RTV Noord

Plan gedragen door de verpleegkundigen

'Dat we het zo snel van de grond hebben gekregen, is echt een team-effort', zegt Wijsmuller. De steun van verpleegkundigen was daarbij onmisbaar. Zij zijn degene die de nieuwkomers dagelijks begeleiden.
Magda Ros, hoofdverpleegkundige van de afdeling neurologie, wilde er met haar team meteen voor gaan. 'Wij hebben moeite om vacatures te vullen, dit zijn mensen met veel verpleegkundige ervaring.' De verhalen en het enthousiasme van de kandidaten werkten aanstekelijk. Ros: 'Voor hen is het een kans om hun leven weer op te pakken.'
Ayse Çelik, statushouder en assistent-verpleegkundige
Ayse Çelik, statushouder en assistent-verpleegkundige © Arienne Dozeman

Veel meer dan een druppel op een gloeiende plaat

Volgens Wijsmuller en Veltman is de inzet van statushouders veel meer dan een druppel op de gloeiende plaat. Zeker wanneer alle ziekenhuizen hierop inzetten, kan het een serieuze bijdrage leveren aan het personeelstekort. Wijsmuller: 'Een gemiddeld ziekenhuis heeft 150 vacatures openstaan voor verpleegkundigen. Wij hopen dit jaar in totaal twintig statushouders in te kunnen zetten.'
Zodra hij zijn BIG-registratie heeft, hoopt Nazir verder te kunnen leren, bijvoorbeeld door zich te specialiseren als IC-verpleegkundige. Ook Çelik hoopt de twee toetsen voor haar BIG-registratie te halen, om vervolgens als verpleegkundige in het UMCG te werken. 'Ik doe mijn werk altijd met liefde, ik wil voor de mensen in Nederland zorgen.'