Bruggenprobleem Pekela minder groot dan gedacht: ‘Kunnen nog tientallen jaren mee’

Een van de 34 bruggen in Pekela
Een van de 34 bruggen in Pekela © Marco Grimmon/RTV Noord
De bruggen over het Pekelderdiep verkeren in betere staat dan lange tijd werd aangenomen. Dat concludeert projectleider Nicolay Vronik na onderzoek. ‘Ik ben hoopvoller dan toen ik begon aan deze klus.’
Pekela zit met de handen in het haar over haar 34 bruggen. Het Pekelderdiep is al jaren gesloten voor de pleziervaart, mede doordat de besturing van meerdere bruggen onbetrouwbaar is.

Beton en staal is goed

Vronik heeft tot nu toe acht bruggen grondig onderzocht: drie houten bruggen en vijf bruggen van beton. ‘Wij hebben bewust voor die acht gekozen, omdat die er slecht aan toe zouden zijn. Een ander adviesbureau zei dat ze zo oud zijn, dat ze binnen nu en tien jaar vervangen zouden moeten worden’, vertelt hij.
Met dat in zijn achterhoofd begon het onderzoek en gaandeweg leek het mee te vallen. Vooral de bruggen met beton toveren een lach op zijn gezicht. ‘De drie houten bruggen zijn niet heel slecht, maar je moet je afvragen of daarin investeren nog lonend is. Ik ben vooral positief verrast over de bruggen van staal en beton. Die zijn gemiddeld veertig jaar oud, maar als ik naar de kwaliteit van het beton en staal kijk, dan is die heel goed.’
Verslaggever Marco Grimmon licht de situatie toe in Noord Vandaag:
Bruggen in Pekela zijn minder slecht dan gedacht: 'Bij goed onderhoud zou zo'n brug 100 jaar mee kunnen gaan'
Opvallend, vindt hij: ‘De periode waarin deze bruggen gebouwd zijn, kenmerkt zich door slechte kwaliteit van beton door een tekort aan bouwmaterialen. In heel Nederland zie je veel betonrot uit die tijd, maar daar is hier totaal geen sprake van.’

‘Nog minimaal vijftig jaar’

De projectleider zegt hoopvol: ‘De betonnen bruggen moeten in elk geval de levensduur van negentig jaar kunnen halen.’ Dat klinkt al positief, maar hij doet er nog een schepje bovenop.
Vronik: ‘Die negentig jaar geldt bijvoorbeeld voor een brug die bij wijze van in de A2 ligt. Maar deze bruggen liggen in Pekela. Die kunnen dus nog langer mee.’ Dat terwijl wethouder Jaap van Mannekes in november 2021 nog zei: 'Voor alle bruggen geldt dat het einde in zicht is.'
De bevindingen van Vronik zijn dus erg goed nieuws voor Pekela. Van de 34 bruggen over het Pekelderdiep, zijn 31 gebouwd met beton en staal. Er is alleen een grote máár.
Het is 4 november 2021 als Pekela de pers uitnodigt op het gemeentehuis. Daar wordt verteld dat Pekela kampt met een bruggenprobleem. De staat van de bruggen is ‘slechter dan verwacht’ en de gemeente stelt voor om in de loop der jaren 21 van de 34 bruggen te verwijderen.

Inwoners staan op hun achterste poten en komen in verzet. Uiteindelijk staan honderden demonstranten bij het gemeentehuis om duidelijk te maken dat zij alle bruggen willen behouden.

Probleem te groot gemaakt?

Heeft Pekela haar eigen bruggenprobleem dan groter gemaakt dan dat het werkelijk is? ‘Absoluut niet’, zegt burgemeester Jaap Kuin. ‘Het lijkt wat gunstiger, maar ik wil eerst wachten voor ik uitspraken doe. Wij zijn al te vaak verrast door onze bruggen. Dit is in het hele traject het eerste lichtpuntje dat wij zijn tegengekomen.’
Hij vervolgt: ‘In 2016 is het probleem aan het licht gekomen, toen zat ik hier net. Toen moest zelfs een houten brug dicht, omdat die te gevaarlijk was. Vervolgens hebben wij voor tonnen meerdere bruggen gerenoveerd.’
Vronik sluit zich aan bij de woorden van Kuin. ‘De bruggen zelf verkeren weliswaar in goede staat, maar de techniek laat te wensen over. De grootste financiële impact zit op de besturing. Een brug moet open en dicht kunnen, de tandwielen, de motor, noem maar op. Daar staat een levensduur voor van vijftien tot twintig jaar. Hier zit het er al veertig jaar op.’
Hij vervolgt: ‘Dan zou je kunnen zeggen: de bruggen zijn een paar keer per jaar open en dicht gegaan, dus dat slijt niet zo snel. Maar hier lopen wij tegen wetgeving aan. Het mag gewoon niet volgens de Arbeidsomstandighedenwet. Daarin staat bijvoorbeeld ook dat een brugwachter niet tussen de slagbomen mag staan bij het openen van een brug. Dat is bij meerdere bruggen in Pekela wél het geval.’
De staat van de bruggen is dus een lichtpunt, de verouderde techniek zet Pekela weer met beide benen op de grond. Positieve is wel dat het vervangen van de techniek van een brug vele malen goedkoper is dan het bouwen van een volledig nieuwe brug.

Investeringen nodig

Linksom of rechtsom, Pekela moet investeren in haar bruggen. Daar heeft zij vijftien miljoen euro voor uitgetrokken. Voordat Vronik met zijn advies aan Pekela komt, gaat de gemeente zelf in gesprek met haar eigen inwoners. Daar komt een conclusie uit. Vronik geeft vervolgens aan wat daarin wel en niet mogelijk is.
‘Ik neem geen besluiten, maar ik zal in elk geval niet adviseren dat je alle 34 bruggen nu moet oplappen met die vijftien miljoen euro die beschikbaar is. Stel dat je dat zou doen, dan is er opnieuw geen geld om die bruggen de komende jaren te onderhouden. Dan stap je in dezelfde valkuil die heeft geleid tot de situatie waar Pekela nu in zit.’

Blijft afwachten

Wat de bevindingen van Vronik betekenen voor het aantal bruggen dat in de toekomst over het Pekelderdiep ligt, kan hij niet zeggen.
‘Ik ga daar niet over, dat is aan de inwoners en de politiek. Moeten het vijftien bruggen worden? Dertig? Geen bruggen maar dammen of duikers, het maakt mij echt niet uit. Ik wil dat we goed kunnen aansluiten bij de wensen van de Pekelders. En deze keer wél goed nadenken over wat dat betekent voor de toekomst.’
Eind april moeten de onderzoeksuitslagen binnen zijn van alle 34 bruggen die over het Pekelderdiep liggen.