Boosheid over snellere invoering mestregels: 'Zo ga je niet met mensen om'

Op een strook van 3 meter breed bij waterlopen mag vanaf 1 maart geen dierlijke mest of bestrijdingsmiddelen meer worden aangebracht.
Op een strook van 3 meter breed bij waterlopen mag vanaf 1 maart geen dierlijke mest of bestrijdingsmiddelen meer worden aangebracht. © Steven Radersma/RTV Noord
Tot verrassing van boeren mogen zij, onder druk van de Europese Commissie, al per 1 maart veel minder mest uitrijden dan voorheen. Tot nu toe was de afspraak dat die nieuwe regel pas in 2024 zou ingaan.
'Een inschattingsfout', zo wordt de veronderstelling van minister Piet Adema van Landbouw, natuur en voedselkwaliteit over de Europese aanpak van het mestprobleem genoemd. Afgelopen vrijdag werd bekend dat de Europese Commissie vindt dat Nederland al per 1 maart moet ingrijpen in het mestbeleid.

Derogatie

Het gaat om het afbouwen van de zogeheten derogatie die de Nederlandse landbouw al jarenlang wordt verleend. Derogatie houdt in dat er meer mest mag worden uitgereden dan de officiële regels toestaan, bijvoorbeeld omdat het groeiseizoen hier langer duurt dan elders. Ook boeren in sommige andere landen hebben recht op derogatie.

Strook van drie meter

Maar aan de uitzonderingspositie van Nederland komt een eind. Volgens de Europese Commissie holt de kwaliteit van het oppervlaktewater in Nederland achteruit en moet de overheid daarom ingrijpen. Grote boosdoeners zijn dierlijk mest en bestrijdingsmiddelen, die door uitspoeling in het oppervlaktewater terecht kunnen komen. Om te voorkomen dat dat gebeurt, mogen boeren per 1 maart een strook van drie meter langs waterlopen niet meer bemesten. Ook mogen er op die strook geen bestrijdingsmiddelen worden gebruikt.

Extra kosten

Oorspronkelijk was het de bedoeling dat de derogatie met ingang van 2024 zou worden afgebouwd en gold 2023 als een overgangsjaar. Maar volgens de Europese Commissie is de waterkwaliteit in Nederland dermate slecht dat er eerder moet worden ingegrepen. Dat heeft tot gevolg dat veel melkveehouders een andere bestemming moeten vinden voor een deel van hun mest. Die afvoer kost extra geld. Bovendien moeten ze extra kosten maken door de inkoop van kunstmest, dat nog wel mag worden gebruikt.

Akkerbouwers

Ook akkerbouwers merken de gevolgen. Een van hen is boer Derk Gesink in Mensingeweer. Hij verbouwt pootaardappelen en andere gewassen op 160 hectare grond rond zijn boerderij. 'Zo ga je niet met mensen om', zegt hij over de plotselinge mededeling dat de derogatie sneller wordt afgebouwd.
Nieuwe regels omtrent uitrijden mest: 'Opbrengst gaat met veertig duizend euro naar beneden'
'Deze strook mag ik straks niet meer bemesten', zegt hij terwijl hij met drie grote passen vanaf een sloot aangeeft om hoeveel grond het gaat. 'Straks hebben we op ongeveer vier procent van onze grond veel minder opbrengst. Dat kost ons ongeveer 40.000 euro. En dat terwijl het hier in Groningen met de kwaliteit van het oppervlaktewater wel meevalt. Het algemene gevoel is dat we hier in onze regio weer moeten opdraaien voor problemen elders in het land.'