Deze dag: De stem van het weer

© RTV Noord
Zijn karakteristieke stemgeluid drong dagelijks door in duizenden Groninger huiskamers. Zijn weerpraatje hoorde bij de dag en bij Radio Noord. Jan Pelleboer was de eerste die het weer een stem en later een gezicht gaf. Hij werd geboren op deze dag in de geschiedenis, 2 mei 1924.
Negen jaar oud was 'Jantje' toen hij al een weersverwachting voor de landbouwers in de omgeving van zijn geboorteplaats s'Heerenbroek maakte en verspreidde. De boerenzoon baseerde die op eigen waarnemingen van temperatuur, neerslag en windsnelheid. Het zat er al vroeg in. Na de landbouwschool solliciteerde hij bij het KNMI op de positie van 'observator vliegveld Eelde' en werd aangenomen.
Het is een vliegende start, maar niet genoeg voor de ambitieuze Jan Pelleboer. Hij verdiende in de jaren vijftig een centje bij op de sportredactie van het Nieuwsblad van het Noorden: uitslagen verzamelen op zondagavond, die dan met krijt op een groot bord worden geschreven. Honderden liefhebbers komen wekelijks naar het Zuiderdiep om te zien wat Velocitas, Oosterparkers of Be Quick heeft gepresteerd.
Soms is er onduidelijkheid over een uitslag, die dan tot verhitte discussies tussen de redacteuren leidt, waarvan Jacques d'Ancona er één is. Jaren later herinnert Jacques zich nog de laconieke reactie van Jan Pelleboer: 'Nul één of één nul…wat maakt dat nou uit?'
De passie van Jan Pelleboer lag meer bij het weer. Hij groeide uit tot autoriteit en instituut op meteorologisch gebied. Als een weersverandering op komst was, bleef hij in zijn weerkamer en bracht zijn vrouw Jannie hem daar de warme prak. Vanuit dat zenuwcentrum deelde hij zijn verwachtingen met opdrachtgevers als Radio Noord, Nieuwsblad van het Noorden, de Telegraaf, Zwolse Courant, de Boerderij, Elsevier en Story.
Als daar in de jaren tachtig de TROS Televisie bijkomt, wordt Pelleboer een nationale beroemdheid. Hij is altijd goed geluimd, maakt grappen en weet de meest sombere voorspelling nog een zweem van optimisme mee te geven. Als hij verwacht dat er weinig zonneschijn  zal zijn in een zomerse maand, verpakt hij de boodschap zo: 'mochten de komende julidagen wat somber zijn, denk dan aan Eddy Christiani. Die zong dertig jaar geleden al: ik zie de zon, al schijnt ze niet.'
De televisieroem eist haar tol. Als Pelleboer in zijn woonplaats naar het bloemencorso gaat kijken, moet hij zich vermommen met pet, pijp en zonnebril anders wordt hij voortdurend staande gehouden en aangesproken. De familie viert daarom vaak vakantie in Duitsland, want zoals zijn vrouw Jannie het met een glimlach verwoordt: 'In Bunde ist Pelleboer ganz unbekannt.'
Juist als Jan zijn contracten opzegt met Radio Noord en andere opdrachtgevers en zijn pensioen voorbereidt, slaat het noodlot toe. In juli 1992 overlijdt hij aan een hartstilstand. De man die het weer en de weersverwachting populair maakte bij een miljoenenpubliek. Die zich daarnaast met hart en ziel stortte op het maken van de lokale krant 'Dorpsklanken', en enthousiast lid was van de operettevereniging. 'Een verdomd aardig mens', vatte Jacques d'Ancona ooit bondig samen. Jan Pelleboer is geboren op deze dag in de geschiedenis, 2 mei 1924.
RTV Noord maakte eerder een documentaire over deze excentrieke weerman. Bekijk hem hieronder of via deze link.
Pieter de Hart is redacteur bij RTV Noord en historicus. Elke woensdag schrijft hij over 'deze dag' in het verleden van Groningen.