'Veel Groningers zijn hier denk ik niet eens verbaasd over, wat eigenlijk heel erg is'

Het gasveld in Loppersum
Het gasveld in Loppersum © Jerry Lampen/ANP
Het uitstellen van de stemming in de Eerste Kamer over de definitieve sluiting van de gasputten is in onze provincie als een bom ingeslagen. 'Wij vinden het totaal verbijsterend', zegt Merel Jonkheid van de Groninger Bodem Beweging (GBB).
'Het vertrouwen dat al heel laag was, is nu nog verder geschaad. Groningers zijn het gewend dat Den Haag hen al jaren niet serieus neemt. Veel Groningers zijn hier denk ik niet eens verbaasd over, wat eigenlijk heel erg is', stelt Jonkheid.

Welke rol speelt de formatie?

PVV, VVD en BBB, drie van de vier formerende partijen, stemden dinsdag in de Eerste Kamer voor uitstel. Ze willen eerst uitsluitsel over de leveringszekerheid. De drie stemden eerder in de Tweede Kamer vóór het stoppen van de gaswinning in Groningen. Net als de NSC, de vierde formerende partij. Deze partij van Pieter Omtzigt heeft geen zetel in de Senaat.
'Veel mensen zijn terecht boos en verbaasd', zegt Jimmy Dijk, de Groningse fractievoorzitter van de SP in de Tweede Kamer. Volgens hem heeft het uitstel alles te maken met de formatiegesprekken die nu lopen. 'Ze zijn aan het onderhandelen en willen hun opties openhouden.'

'Heel opvallend'

Ook Jacques Wallage, oud-burgemeester van Groningen en voormalig fractievoorzitter van de PvdA in de Tweede Kamer, wijst op de gesprekken voor de vorming van een nieuw kabinet. 'In de Tweede Kamer is al met zeer ruime meerderheid besloten te stoppen met de gaswinning, dan is zo'n move in de Eerste Kamer wel heel opvallend', stelt hij.

'Zeer ernstig'

Wallage: 'Ze zeggen dat ze de definitieve sluiting pas kunnen beoordelen als de discussie over leveringszekerheid achter de rug is. Dat is niet een onlogisch argument, maar de Tweede Kamer heeft dat al gewogen. De regering heeft niet zomaar besloten beton te storten op een aantal winningsplekken. Ik vind het (wijzen op de leveringszekerheid - red.) nogal gezocht, eerlijk gezegd. Het is misschien ook wel een heel doorzichtige politieke manoeuvre.'
De nieuwe regenten laten zien hoe ze zijn
Jacques Wallage - PvdA-prominent
Wallage ziet het als bewijs dat Groningen niet serieus wordt genomen. 'Ik vind het zeer ernstig. Na alles wat er is gebeurd en na een parlementaire enquête waarin dat heel grondig is uitgezocht. De nieuwe regenten laten zien hoe ze zijn, is een aantekening die ik voor mezelf heb gemaakt.'

Uitstel maakt afstel?

Komt van uitstel ook afstel en zet de Eerste Kamer mogelijk zelfs een streep door de definitieve sluiting van de gasputten in onze provincie? SP'er Dijk is er niet gerust op en wil druk op de ketel houden. 'Dit soort stemgedrag van de partijen die nu aan het formeren zijn, biedt geen vertrouwen. Die kraan moet dicht en moet ook dicht blijven.'
'Die optie is er helemaal niet, want het is onveilig', zegt woordvoerder Jonkheid van de GBB over het scenario dat de gasputten toch openblijven. 'Ik weet de reden niet waarom de Eerste Kamerleden dit uitstel nu aanvragen. Het argument leveringszekerheid dat ze nu noemen, is een kulargument dat we al jaren horen.'
Als het een proefballonnetje is, zou ik het ongelooflijk dom en pijnlijk vinden
Jimmy Dijk - Partijleider SP
Ook bij Gasunie, dat verantwoordelijk is voor het transport van gas in Nederland, houden ze geen rekening met het openhouden van de putten. 'Wij gaan uit van een andere koers: lng (vloeibaar gas - red.) en gevulde gasbergingen', zegt woordvoerder Marie-Lou Gregoire. 'We hebben nul komma nul rekening gehouden met het openhouden van het Groningenveld. Wij zijn ook heel verbaasd over de politieke move.'
SP-leider Dijk: 'Als het een proefballonnetje is, zou ik het ongelooflijk dom en pijnlijk vinden. Ik heb geen enkel vertrouwen meer in partijen die zo wispelturig zijn en blijven op dit thema en dit dossier.'

'Onervaren politici'

Volgens Wallage speelt er op de achtergrond nog iets anders: 'Ik denk dat dit laat zien dat het onervaren politici zijn, die denken dat ze zich dit kunnen permitteren. Maar als ze de volgende dag wakker worden, zullen ze wel weten dat dit een onbegaanbare weg is.'
'De overgrote meerderheid in de Tweede Kamer heeft gezegd: nu moet het gasveld definitief op slot. Theoretisch zitten daar risico's aan, maar we weten nu wat de echte risico's van aardgaswinning in Groningen zijn. Die zijn reëel en zijn jarenlang opgetreden. Ik denk dat ze snel op hun schreden zullen terugkomen. Als ze dit doordrukken creëren ze naar Groningen toe een onmogelijke situatie.'
Lees verder onder de foto
Jacques Wallage tijdens zijn verhoor de parlementaire enquête
Jacques Wallage tijdens zijn verhoor de parlementaire enquête © ANP
'Populistische partijen roepen wat, maar hoeven het nooit uit te voeren. In dit geval heeft wat ze roepen, meteen consequenties. Feitelijk schenden ze dan afspraken die met het Noorden zijn gemaakt', stelt Wallage. 'Dat is zeer ernstig. Het grootste probleem dat we hebben is niet dat al die scheuren nog moeten worden opgelost, of huizen worden gebouwd. Dat kan je uiteindelijk regelen. Het grootste probleem is dat het vertrouwen fundamenteel geschonden is. Dit voegt daar nog een hoofdstuk aan toe.'
Ik vind dit een heel gevaarlijke ontwikkeling
Jacques Wallage
'Deze partijen geven ook even aan hoe ze denken het land te gaan besturen', wijst Wallage richting de formerende partijen. 'Dat vind ik een heel gevaarlijke ontwikkeling. Ze trekken zich geen moer aan van wat er allemaal speelt. Ze doen gewoon wat ze willen. Als dat het model wordt waarop een rechts kabinet gaat functioneren, dan zijn we nog niet klaar.'