RUG-onderzoek: nog altijd stress door bevingen en schade

Een boerderij in de stutten
Een boerderij in de stutten © Jos Schuurman/FPS
De gaswinningsproblematiek zorgt nog altijd voor stress bij Groningers. Dat blijkt uit onderzoek van de Rijksuniversiteit Groningen (RUG) en onderzoeksinstituut Nivel. ‘We zien veel onzekerheid en woede’, vertelt onderzoeksleider Michel Dückers donderdagochtend op Radio Noord.
De resultaten van het onderzoek kwamen naar buiten op een dag vol commotie over de sluiting van de gaskraan. 'Toen dinsdag duidelijk werd wat er speelde, hebben we de afweging gemaakt: het rapport moet vandaag naar buiten', aldus Dückers. De onderzoeksleider vertelt dat het rapport de meest actuele inzichten bevat over hoe het met de bewoners gaat.
Ondervraagden geven aan dat hun gezondheid door de jaren heen is verslechterd. Daarbij gaat het om hun geestelijke gezondheid en stress-gerelateerde gezondheid. Ook wordt het gevoel van veiligheid en vertrouwen in instanties negatief beïnvloed door de problemen rondom de gaswinning.
Over het onderzoek
Het onderzoek maakt deel uit van Gronings Perspectief. Deze instantie doet sinds 2016 onafhankelijk onderzoek naar de gevolgen van aardbevingen voor de gezondheid, veiligheidsbeleving en toekomstperspectief van bewoners. Het onderzoek bestaat uit meerdere fasen. Voor de vierde fase van het langlopende project zijn in 2023 twee studies uitgevoerd: een vragenlijstonderzoek met 8000 panelleden die samen een representatieve vertegenwoordiging vormen van de inwoners van Groningen van 18 jaar en ouder, en twintig diepte-interviews met bewoners van 65 jaar en ouder.

Minder hoopvol en vaker machteloos

De verslechtering van de gezondheid is het sterkst onder deelnemers die meerdere keren aardbevingsschade ondervonden. Die groep is er op allerlei terreinen slechter aan toe dan wie geen schade heeft gehad of daar één keer mee te maken had. Zo voelen zij zich vaker machteloos, minder hoopvol, minder veilig en schatten het risico om in de knel te komen om financiële of andere redenen hoger in.

Na de versterking

Na versterking van hun huis volgt er vaak wel wat herstel van gezondheid en welzijn in bij de bewoners. De stress-gerelateerde klachten nemen dan wat af volgens de onderzoekers. De bewoners krijgen dan meer hoop en hun gevoelens van boosheid en machteloosheid nemen af. Ook neemt het gevoel van veiligheid weer toe.

Ouderen hebben moeite met praktische gevolgen

De onderzoekers richtten zich ook specifiek op bewoners van 65 jaar en ouder. ‘We dachten dat dit een potentieel kwetsbare groep zou zijn, maar zo kijken we er nu niet meer naar’, vertelt onderzoeksleider Dückers. Uit het onderzoek blijkt dat ouderen weerbaarder zijn op het gebied van mentale gezondheid.
Tegelijkertijd hebben ouderen meer moeite met de praktische gevolgen van aardbevingsschade, zoals naar instanties toe moeten, digitale aanvragen doen of verhuisdozen inpakken.
Ook is het verdwijnen van vertrouwde dorpsgezichten, het wennen aan een wisselwoning en het afbrokkelen van hun sociale netwerk door verhuizingen lastig voor ouderen. Dückers: ‘Vertrouwde plekken staan onder druk. Dat maakt mensen verdrietig’.

Verder met onderzoek

De onderzoekers gaan de komende tijd weer verder met metingen, meldt Dückers op Radio Noord. Er wordt dan onder andere gekeken naar de impact van aardbevingen op ondernemers en agrariërs.