Bakfietsen, speedpedelecs en dakpannenroosters: zó gaan werkgevers om met Ring Zuid-werkzaamheden

Een file op de zuidelijke ringweg (N7) in Stad
Een file op de zuidelijke ringweg (N7) in Stad © Persbureau Meter
Groningen staat aan de vooravond van de misschien wel ingrijpendste fase van de werkzaamheden aan de zuidelijke ringweg. Een dagelijks verkeersinfarct in en rond de stad ligt op de loer. Wat doen overheden, bedrijven en onderwijsinstellingen om files en problemen te beperken?
‘Werk thuis, als het enigszins kan. Als je toch naar kantoor of naar de zaak moet komen, pak de fiets of reis met het openbaar vervoer. En als het per se met de auto moet, overweeg dan tenminste om te gaan carpoolen.’
Deze dringende oproep komt je misschien bekend voor als je werkt in de stad Groningen. De afgelopen maanden kregen bedrijven en instanties het dringende advies om hun medewerkers voor te bereiden op de komende werkzaamheden aan de Ring Zuid.
Het dagelijks aantal vervoersbewegingen op de ringweg om de stad moet met twintig procent omlaag, oftewel van 400.000 naar 320.000 per dag.

Meer dan een uur in de file

Lukt dat niet of onvoldoende, dan kan het zomaar gebeuren dat je in de spits meer dan een uur in de file staat. Sowieso wordt er aanzienlijke overlast verwacht. Dat lijkt onvermijdelijk tijdens de uitvoering van de megaklus, zoals Aanpak Ring Zuid de werkzaamheden omschrijft. Het is de spreekwoordelijke zure appel waar Stad en Ommeland de komende maanden doorheen moeten bijten. Als alles volgens schema verloopt, is de vernieuwde zuidelijke ringweg in september klaar voor gebruik.

Lokkertjes

Een rondgang langs diverse bedrijven en instellingen leert dat medewerkers langs verschillende wegen op de hoogte zijn gesteld. Dat varieert van het interne communicatienet tot speciale bijeenkomsten en informatiemarkten. Leenfietsen, ov-kortingskaarten en andere lokkertjes worden ingezet om de reizende werknemer over te halen de auto te laten staan en gebruik te maken van alternatief vervoer.

Anders dan net na corona

Het wiel hoeft niet helemaal opnieuw te worden uitgevonden. In het najaar van 2021, in aanloop naar de aanleg van het tijdelijke Julianaplein, deden aannemer Combinatie Herepoort en Aanpak Ring Zuid ook al eens een beroep op bedrijven en instellingen. Dat pakte tamelijk goed uit, al waren er momenten dat het verkeer in en rond de stad vastliep.
We verwachten dat de impact deze keer groter zal zijn
Mark Gorter - Certe
De draaiboeken van toen kunnen nu dus weer van pas komen. Maar er is een verschil met twee jaar geleden. Destijds kwamen we uit de coronaperiode. Thuiswerken was inmiddels heel gewoon. Maar dat 'bonusvoordeel' is verlopen. Veel werkgevers verwachten van hun werknemers dat ze minimaal de helft van de week weer naar kantoor komen.

Certe: zorgen over aanvoer bloedbuisjes

Het is dus van belang dat de woon-werkdiscipline uit het coronatijdperk nog eens wordt nageleefd. Bij het Certe-laboratorium (tegenover het Martini Ziekenhuis) zijn ze er niet gerust op. ‘We verwachten dat de impact deze keer groter zal zijn dan de vorige keer’, zegt manager Mark Gorter.
Het gaat Gorter niet zozeer om wie wel en niet kan thuiswerken. Hij is vooral bezorgd of de aanvoer van bloed- en andere onderzoeksmonsters ongehinderd kan doorgaan.
Per maand verwerkt het laboratorium zo’n 230.000 buisjes met bloed uit de stad en de provincie. Deze monsters moeten binnen vier, uiterlijk vijf uur op de plaats van bestemming zijn. Gorter: ‘Als je straks een uur in de file staat - en dat kan maar zo - dan schiet dat niet op.’

Met de bakfiets heen en weer

Om de ergste problemen voor te zijn hebben Gorter en zijn team gezorgd voor een tijdelijk overlaadpunt bij de Verlengde Bremenweg, aan de rand van de stad. De bedoeling is dat twee koeriers - medewerkers van Certe - heen en weer pendelen met een elektrische bakfiets om op die manier de files te omzeilen. Een derde bakfiets wordt achter de hand gehouden om eventuele calamiteiten het hoofd te kunnen bieden.
Als onverhoopt een auto met een lading bloedbuisjes toch in een tijdrovende file belandt, dan wordt zo mogelijk een fietskoerier eropaf gestuurd om ter plekke de vracht over te nemen en via parallelle wegen of fietspaden alsnog op tijd bij het lab te bezorgen.

Gebouwen Noorderpoort langer open

Het is niet eenvoudig om colleges later te laten beginnen, geven de onderwijsinstellingen aan. Thuiswerken is een optie, maar voor lesgeven moeten docenten in de meeste gevallen toch naar de instelling. En dat geldt vanzelf ook voor studenten.
Bij Noorderpoort hebben ze een ‘dakpannenrooster’ opgesteld, zegt een woordvoerder: ‘Sommigen beginnen om 08.30 uur, anderen om 10.30 uur. Dan kunnen we hopelijk het verkeer wat ontlasten en de spits mijden. Het betekent dat onze gebouwen wat langer open zullen zijn.’

Speedpedelec proberen

Veel medewerkers van de Rijksuniversiteit Groningen werken sowieso al twee dagen per week thuis. Meer zit er vaak niet in, aldus een woordvoerder. Ook bij de RUG wordt aangeraden de auto thuis te laten en (meer) gebruik te maken van het ov of de fiets. Wie wil, mag een elektrische fiets of speedpedelec uitproberen. Als die bevalt, kan deels op kosten van de baas een nieuw exemplaar worden aangeschaft.

Geluk bij een ongeluk

Net als bij de RUG is ook bij de Hanzehogeschool het aanpassen van collegetijden niet of nauwelijks aan de orde. De meeste studenten komen sowieso met het ov of de fiets naar de colleges, aldus een woordvoerder. ‘Daarom zijn de maatregelen vooral op medewerkers gericht.’
Geluk bij een ongeluk: 'Het tweede semester staat vooral in het teken van stages en het maken van opdrachten. Veel studenten zijn dus buiten de deur; docenten kunnen daardoor wat meer thuiswerken', legt de Hanze-woordvoerder uit.
Al langere tijd is ons beleid: betaald met de auto, of gratis met het ov
Woordvoerder Dienst Uitvoering Onderwijs
Bij het Alfa-college is het devies zoveel mogelijk de trein en de bus te pakken in plaats van de auto.’ We hebben op elke locatie leenfietsen voor medewerkers. Dan kunnen ze snel pendelen tussen locaties’, vertelt een woordvoerder.

Vergaderen buiten de spits...

De DUO (Dienst Uitvoering Onderwijs) aan de Kempkensberg doet eveneens wat het kan om een steentje bij te dragen. Maar ook hier geldt: nog meer thuiswerken zit er niet in. 'We roepen op om wat flexibeler om te gaan met vergadertijden, zodat mensen ook buiten de spits kunnen reizen’, zegt een woordvoerder. De DUO-medewerkers werden sowieso al gestimuleerd zoveel mogelijk per openbaar vervoer naar kantoor te komen: ‘Al langere tijd is ons beleid: betaald met de auto, of gratis met het ov.’
Eerder zette de DUO voor zijn medewerkers wel eens een pendelbus in, maar dat is niet meer aan de orde: ‘Daar maakten te weinig mensen gebruik van.’

...of buiten de stad

Ook bij Gasunie is het deels thuis, deels op kantoor werken sinds corona standaardbeleid. Van de 2200 medewerkers die in de stad werken (totaal telt het bedrijf 3000 medewerkers), komt op werkdagen ongeveer de helft naar het bedrijf. Ook zij krijgen het dringende verzoek zoveel mogelijk gebruik te maken van het ov of om op de fiets te komen. Vergaderingen worden bij voorkeur op een van de andere kantoren buiten de stad gehouden.
Bij de gemeente Groningen (3800 medewerkers) geldt eveneens het devies om de auto te laten staan. Wie echt afhankelijk is van de auto om naar het werk te reizen, wordt verzocht thuis te werken. Voor het beleggen van een vergadering of een bijeenkomst geldt: liever niet voor 9.30 uur of na 15.00 uur.

Ziekenhuizen zetten zich schrap

De twee ziekenhuizen in Stad zetten ze zich schrap voor wat komen gaat. Medewerkers van het Martini Ziekenhuis (totaal ruim 3000), die niet thuis kunnen werken, kunnen gebruik maken van een fietskluis bij een van de P+R’s aan de rand van de stad. Daar kunnen ze de auto parkeren en het laatste stuk naar het ziekenhuis per fiets afleggen.
Patiënten wordt gevraagd niet met de auto, maar met het ov naar het ziekenhuis te reizen. Zij kunnen eventueel gebruikmaken van een speciale pendelbus vanaf de P+R Haren.
Bij het UMCG (ruim 12.000 medewerkers) pakken ze het nog wat rigoureuzer aan. Het grootste ziekenhuis van Noord-Nederland heeft inmiddels duizenden patiëntafspraken verzet, zodat ze buiten de spitsuren vallen.

Extra bussen

Het OV-bureau Groningen-Drenthe probeert door het aanpassen van dienstroosters tegemoet te komen aan de wensen van instellingen en bedrijven. Waar mogelijk worden tijdens de spitstijden (7.00 - 10.00 uur en 15.00 - 18.00 uur) extra bussen ingezet. Die zijn bijvoorbeeld bedoeld voor UMCG-medewerkers, die om 7.00 uur moeten beginnen.
Ook gaan er extra bussen rijden tussen Groningen-Zuid en de P+R Haren om de werknemers van bedrijven in stadswijk Corpus den Hoorn van dienst te zijn.

Buslijnen worden opgeknipt

Daarnaast zullen bepaalde buslijnen worden ‘opgeknipt’. Dat wil zeggen dat bussen uit een bepaalde richting omkeren bij het Hoofdstation, in plaats van door te rijden. De hoop is dat met deze en andere maatregelen de vertragingen binnen de perken blijven. Het gevolg is wel dat passagiers, die gewend zijn om bijvoorbeeld van noord naar zuid te reizen met één bus, nu een keer moeten overstappen bij het Hoofdstation.
Kom naar Groningen, maar plan het goed
Willem de Kok - Directeur Martiniplaza
Al met al zal het de komende maanden niet gemakkelijk zijn om in en rond de stad te reizen. Om op tijd op de plaats van bestemming te komen, is het verstandig eerder van huis te gaan.
Directeur Willem de Kok van Martiniplaza sluit zich daarbij aan. Hij hoopt dat zijn bezoekers toch blijven komen en niet massaal wegblijven. Want dat is nou ook weer niet de bedoeling: ‘Kom naar Groningen, maar plan het goed.’