DOCNOORD: De Uitzetting, over Molukkers in de Carel Coenraadpolder
23 januari, 15:00 • Aangepast 25 januari, 14:17 • 3 minuten leestijd
Het zou tijdelijk zijn. Soldaten van het Koninklijk Nederlands-Indisch Leger (KNIL) die vochten tegen Indonesië en afkomstig waren van de Molukken, kregen begin jaren vijftig het dienstbevel zich naar Nederland te laten verschepen. Vierduizend Molukse KNIL-soldaten en hun bijna negenduizend familieleden kwamen hierheen. Het was de bedoeling dat ze snel terug zouden keren.
Langzaam groeide het besef dat die terugkeer wellicht nooit zou komen, zo is zondag te zien in de film ‘De Uitzetting’, Verspreid over het land werden de Molukkers gehuisvest in leegstaande kampementen, zoals die in de Groningse Carel Coenraadpolder op 1 september 1953.
Klaar om te vertrekken
In hun leefvertrekken stonden kisten met kleren klaar, zodat ze meteen konden gaan als de marsorder kwam om te vertrekken naar de ‘Republiek Maluku Selatan’, de vrije republiek der Zuid Molukken.
In de steek gelaten
Maar Indonesië beschouwde het streven naar zo’n staat als illegaal, bedreigend, en stond dat niet toe. En Nederland? Dat ontsloeg korte tijd later die duizenden soldaten en officieren die voor rood-wit-blauw hadden gevochten. Die trotse Molukse soldaten moesten nu solliciteren naar een baantje in een Hollandse fabriek, wonen met hun familie in een barak.
In de Carel Coenraadpolder woonden tachtig militairen met hun families. Ruim driehonderd mensen bij elkaar. In de film vertellen de kinderen die daar destijds woonden, over hun leven in die jaren. Over spelen in en rond het ‘Ambonezenbosje’ in de polder. Over de kerk die er werd gesticht.
Op zaterdagavond werden ‘de haartjes van de kinderen gewassen met kokosolie’. Op zondagochtend in de kerk zag je dan allemaal glimmende haren. Het rook er naar kokos. De geur van de jaren waarin duidelijk werd dat het niet ‘voor even’ was.
Uitgezet naar Foxhol
In 1961 kwam er toch een verhuizing. Gedwongen. Een uitzetting. Naar Foxhol. Veel van de polderbewoners bleven liever waar ze waren. Het verhaal van die groep Molukkers werd door Carla Wolbers en Roeland Dijksterhuis vastgelegd in een bijzondere film. Carla deed de interviews, Roeland de regie en de montage.
In ‘De Uitzetting’ komen mensen aan het woord aan wie een plechtige belofte was gedaan die de overheid niet waar kon maken. Velen wilden niet weg uit het kamp in de Coenraadpolder, omdat opgaan in onze samenleving de droom - een terugkeer naar Ambon - voorgoed onmogelijk zou maken. Ze zijn toch Groningers geworden, met de pijn in het hart van een onvervuld ideaal.
‘De uitzetting’ wordt aanstaande zondag 25 januari op TV Noord om 18.30 uur uitgezonden en de hele avond herhaald.
